Қарақурум бүркүти низамидин һүсәйинниң һаяти (9)

Мухбиримиз қутлан
2018-10-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Низамидин һүсәйин әпәнди яшлиқ йиллирида.
Низамидин һүсәйин әпәнди яшлиқ йиллирида.
RFA/Qutlan

Тоққузинчи қисим: унтулмас балилиқ вә 16 яшта партизан болуш

1997-Йили 70 яштин һалқиған низамидин һүсәйин әпәнди хитай даирилири тәрипидин ахирқи қетим тутқун қилинғандин кейин үрүмчи 3-түрмидики қараңғу камерда өз һаятидин әслимә йезип қалдуриду. У мәзкур әслимисидә өзиниң қарақурум тағлири етикидики азғансал кәнтидә өткүзгән унтулмас балилиқи һәққидә ярқин хатириләрни қалдуриду. Бүгүн америкида яшаватқан низамидин әпәндиниң ялғуз оғли җүрәт низамидинму мәрһум дадисиниң балилиқ йиллирида өгәйлик дәрдини таза тартип, роһий вә җисманий җәһәттин балдурла пишип йетилгәнликини, характеридә қарақурумдики тағлиқ уйғурларға хас сәбир-чидам, ирадә-җасарәт вә ақкөңүллүкниң һәр вақит ипадилинип туридиғанлиқини тәкитләп өтиду.

Низамидин һүсәйин әпәндиниң һаят хатирилиридин мәлум болушичә, у 1930-йилларда пүткүл азғансал кәнти бойичә хәт тонуйдиған вә язалайдиған, диний вә пәнний билимләр бойичә мәлум савати болған үчинчи киши икән. Җүрәт низамидинму әйни вақитта мәрһум дадисиниң еғизидин бу һәқтә көп қетим һекайиләр аңлиғанлиқини, низамидин әпәндиниң бовиси қасим қарнийоруқниң шу йилларда нәврисини алван орнида азғансал кәнтидә ечилған тунҗи пәнний мәктәпкә тутуп бәргәнликини тилға алиду.

Мәрһум низамидин әпәндиму өз һаятидин қалдурған әслимисидә өзиниң қарақурум тағлири етикидики азғансалда балилиқ йиллирини қандақ өткүзгәнлики, бовиси қасим қарнийоруқниң тәвсийәси билән дәсләп диний мәктәптә, андин азғансалдики тунҗи пәнний мәктәптә оқуғанлиқини әсләп өтиду.

1944-Йили 9-айда нилқа партизанлири азадлиқ инқилабиниң тунҗи пай оқини атиду. Узақ өтмәйла җәнуб партизанлириму қолиға қорал елип, ташқорғандин таки қағилиқниң тағлиқ районлириғичә болған қарақурум етәклиридә «тағ инқилаби» қозғайду.

1945-Йили язда 16 яшқа киргән низамидин һүсәйин өгәй аниси мингән қотазни йетиләп азғансалдин қарақурум тағлириниң ичкиридики бурқум мазириға бариду. У бурқумда 9 нәпәр тағ партизанлириға қошулуп, инқилаб сепигә атлиниду. Мәрһум низамидин һүсәйин әслимисидә өзиниң әйни вақитта «тағ инқилабчилири» сепигә қандақ қошулғанлиқи вә қандақ қилип ташқорған партизанлири сепидики «бала әскәр» болуп қалғанлиқини тәпсилий баян қилиду.

1980-Йилларда мәрһум низамидин һүсәйин әпәндиниң чоңқур тәсиригә учриған долқун әйсаму бу һәқтә зияритимизни қобул қилип, өзиниң көп қетим низамидин әпәндиниң еғизидин униң ташқорған инқилабиға қатнашқан йиллиридики сәргүзәштлирини аңлиғанлиқини тилға алиду.

Бүгүн австралийәдә яшаватқан бәхтияр бөрә әпәндиму өзиниң 1980-йилларда низамидин әпәнди билән бирликтә «шинҗаң гезити» ниң уйғур бөлүмидә ишлигәнликини, бу җәрянда низамидин әпәндиниң 16 йешида ташқорған инқилабиға қатнашқанлиқидин тартип таки униң 1958-йили «әшәддий йәрлик милләтчи» дегән қалпақ билән тутқун қилинғиниға қәдәр аҗайип кәчмишлирини сөзләп бәргәнликини әсләп өтиду.

1945-Йилиниң яз айлирида бурқум мазиридин партизанлар сепигә қошулған низамидин әпәнди ташқорғанниң бурамсал дегән җайидики тағ инқилабчилириниң баш штабиға бариду. У бу йәрдә қайта тәшкилләнгән таҗик җанәк извотидики 31-әскәр болуп қалиду.

Низамидин әпәнди әслимисидә өзиниң тунҗи қетимлиқ җәңгә 1945-йили 9-айда косрапта қатнашқанлиқини, тағ инқилабчилириниң косраптики бир баталйон гоминдаң әскәрлиригә шиддәтлик һуҗум қозғап, дүшмәнни тармар қилғанлиқини язиду.

Шу йили 10-айда яш ташқорған инқилабчилири пүтүн линийә бойичә һуҗумға өтиду. яш низамидин һүсәйин җанәк извотиниң тәркибидә ләшкәр полки билән қадирқул полкидики 2000 дәк партизанға һәмдәм болуп, йәкән, йеңисар вә қағилиқ наһийәлирини муһасиригә алиду. 10-Айниң ахириғичә бу 3 наһийәниң көп қисим йеза-қишлақлири партизанлар тәрипидин азад қилиниду.

Бу вақитта җанәк извотиниң адәм сани көпәйгәчкә мәзкур извот қайтидин тәшкиллинип искадронға өзгәртилиду. Таҗик командир җанәк мәзкур искадронниң қомандани болиду. яш низамидин һүсәйин җанәк искадрониниң катиплиқиға тәйинлинип, «мирза йигит» дәп атилидиған болиду.

(Давами бар)

Толуқ бәт