Ghulamidin paxtaning hayati (1): ezizane qeshqerdiki baliliq

Muxbirimiz qutlan
2017-05-09
Élxet
Pikir
Share
Print
Ghulamidin paxta ependi nyu-yorktiki shexsiy turalghusida radi'omiz ziyaritini qobul qilmaqta. 2017-Yil 9-aprél, nyu-york.
Ghulamidin paxta ependi nyu-yorktiki shexsiy turalghusida radi'omiz ziyaritini qobul qilmaqta. 2017-Yil 9-aprél, nyu-york.
RFA/Qutlan

Bu yil aprélning bashlirida muhajirettiki Uyghur péshqedemliridin ghulamidin paxta ependim nyuyorktiki shexsiy turalghusida radiyomiz ziyaritini qobul qildi.

Uda ikki kün'ge sozulghan yüzmu-yüz söhbet jeryanida 87 yashqa kirgen ghulamidin ependi özining ömür musapisini eslep ötti.

U ajayip kechmishlerge tolghan hayat hékayisini bashlashtin ilgiri mundaq dédi: "Men 68 yildin buyan weten sirtida yashidim. Jismim dunyaning jay-jaylirida bolghan bolsimu, emma rohiy dunyayim, xiyallirim we chüshlirim haman wetinimni, ezizane qeshqerni seyir qilip yürdi!..."

Ghulamidin paxta 1930-yili 4-ayning 15-küni qeshqer héytgah jamesige qoshna bolghan égiz'ériq mehelliside dunyagha kélidu. Uning dadisi exmet paxta qeshqerde birqanche ewladtin buyan paxta tijariti bilen shughullinip kelgen öz dewrining oqumushluq serxilliridin idi.

U 2 yérim yash waqtida anisidin yétim qalidu. Kéyinche dadisi exmet paxta shéng shiseyning tutqunidin qéchip qeshqerdin ghayib bolidu. U chong anisining terbiyeside ösüp chong bolidu.

1930-Yillarning bashliridiki qeshqer, Uyghur diyarini qaplighan milliy inqilabning siyasiy merkizige aylinidu. Milliy inqilabning netijiside qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyiti ichki we tashqi küchlerning zerbiside yiqilidu. Uningdin kéyinki jeryanda qeshqerning weziyiti barghanséri murekkepliship kétidu. Ene ashu tinchsiz yillarda u özining birinchi mektep terbiyesini général mexmut muhitining hamiyliqida qeshqerning nobéshida échilghan "Nemune" mektipide alidu.

Ghulamidin ependining eslishiche, eyni yilliri uning dadisi exmet paxta qeshqerde yéngi mektep échip, général mexmut muhitining qollishigha érishidu. Halbuki, qeshqerde künséri küchiyip bériwatqan siyasiy teqib we sowét jasuslirining bésimi tüpeyli türkchilik mepkurisi bilen emdila yiltiz tartqan jedidchilik ma'aripi zerbige uchraydu.

1930-Yillardiki qeshqerde Uyghurlarning yuqiri qatlimigha mensup serxiller arisida türlük éqimdiki siyasiy guruhlar we oxshimighan mepkuridiki kishiler mewjut idi. 1930-Yillarning otturilirida général mexmut muhitining qollishigha érishken exmet paxta qatarliq kishiler bilen mepkure jehettin sowét ittipaqigha mahil abdukérimxan mexsum qatarliq kishiler otturisida ixtilap tughulidu.

1937-Yili 4-ayda général mexmut muhiti qeshqerni tashlap chet'elge chiqip kétishke mejbur bolghandin kéyin, shéng shisey qeshqerde minglighan Uyghur serxillirini tutqun qilidu. Exmet paxtimu chet'elge kétishke mejbur bolidu.

Ghulamidin ependi özining qeshqerdiki baliliq hayatini esliginide, dadisi exmet paxtining eyni yilliri qeshqerdiki 100 din artuq yétim balini yighip öz chiqimi bilen ulargha kolléktip sünnet toy ötküzüp bergenlikini, özining sünnet toyiningmu ashu balilar bilen birlikte ötküzülgenlikini tilgha alidu.

Uning eslishiche, sünnet toy bolghan ashu küni général mexmut muhiti qeshqerdiki ulugh-ushshaq jama'et bilen bille kélip balilarning sünnet toyini qutlaydu.

Ghulamidin ependi baliliqidiki ashu weqeni esliginide général mexmut muhitining sünnet toy küni özini erkiletkenlikini we: "Tézrek chong bolup, weten üchün yaramliq esker bolghin!" dégen sözlerni qilghanliqini tilgha alidu.

(Dawami bar)

Toluq bet