Ғуламидин пахтаниң һаяти (1): әзизанә қәшқәрдики балилиқ

Мухбиримиз қутлан
2017-05-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Ғуламидин пахта әпәнди ню-йорктики шәхсий туралғусида радиомиз зияритини қобул қилмақта. 2017-Йил 9-апрел, ню-йорк.
Ғуламидин пахта әпәнди ню-йорктики шәхсий туралғусида радиомиз зияритини қобул қилмақта. 2017-Йил 9-апрел, ню-йорк.
RFA/Qutlan

Бу йил апрелниң башлирида муһаҗирәттики уйғур пешқәдәмлиридин ғуламидин пахта әпәндим нюйорктики шәхсий туралғусида радийомиз зияритини қобул қилди.

Уда икки күнгә созулған йүзму-йүз сөһбәт җәрянида 87 яшқа киргән ғуламидин әпәнди өзиниң өмүр мусаписини әсләп өтти.

У аҗайип кәчмишләргә толған һаят һекайисини башлаштин илгири мундақ деди: «мән 68 йилдин буян вәтән сиртида яшидим. Җисмим дуняниң җай-җайлирида болған болсиму, әмма роһий дуняйим, хияллирим вә чүшлирим һаман вәтинимни, әзизанә қәшқәрни сәйир қилип йүрди!...»

Ғуламидин пахта 1930-йили 4-айниң 15-күни қәшқәр һейтгаһ җамәсигә қошна болған егизериқ мәһәллисидә дуняға келиду. Униң дадиси әхмәт пахта қәшқәрдә бирқанчә әвладтин буян пахта тиҗарити билән шуғуллинип кәлгән өз дәвриниң оқумушлуқ сәрхиллиридин иди.

У 2 йерим яш вақтида анисидин йетим қалиду. Кейинчә дадиси әхмәт пахта шең шисәйниң тутқунидин қечип қәшқәрдин ғайиб болиду. У чоң анисиниң тәрбийәсидә өсүп чоң болиду.

1930-Йилларниң башлиридики қәшқәр, уйғур диярини қаплиған миллий инқилабниң сиясий мәркизигә айлиниду. Миллий инқилабниң нәтиҗисидә қурулған шәрқий түркистан ислам җумһурийити ички вә ташқи күчләрниң зәрбисидә йиқилиду. Униңдин кейинки җәрянда қәшқәрниң вәзийити барғансери мурәккәплишип кетиду. Әнә ашу тинчсиз йилларда у өзиниң биринчи мәктәп тәрбийәсини генерал мәхмут муһитиниң һамийлиқида қәшқәрниң нобешида ечилған «нәмунә» мәктипидә алиду.

Ғуламидин әпәндиниң әслишичә, әйни йиллири униң дадиси әхмәт пахта қәшқәрдә йеңи мәктәп ечип, генерал мәхмут муһитиниң қоллишиға еришиду. Һалбуки, қәшқәрдә күнсери күчийип бериватқан сиясий тәқиб вә совет җасуслириниң бесими түпәйли түркчилик мәпкуриси билән әмдила йилтиз тартқан җәдидчилик маарипи зәрбигә учрайду.

1930-Йиллардики қәшқәрдә уйғурларниң юқири қатлимиға мәнсуп сәрхилләр арисида түрлүк еқимдики сиясий гуруһлар вә охшимиған мәпкуридики кишиләр мәвҗут иди. 1930-Йилларниң оттурилирида генерал мәхмут муһитиниң қоллишиға еришкән әхмәт пахта қатарлиқ кишиләр билән мәпкурә җәһәттин совет иттипақиға маһил абдукеримхан мәхсум қатарлиқ кишиләр оттурисида ихтилап туғулиду.

1937-Йили 4-айда генерал мәхмут муһити қәшқәрни ташлап чәтәлгә чиқип кетишкә мәҗбур болғандин кейин, шең шисәй қәшқәрдә миңлиған уйғур сәрхиллирини тутқун қилиду. Әхмәт пахтиму чәтәлгә кетишкә мәҗбур болиду.

Ғуламидин әпәнди өзиниң қәшқәрдики балилиқ һаятини әслигинидә, дадиси әхмәт пахтиниң әйни йиллири қәшқәрдики 100 дин артуқ йетим балини йиғип өз чиқими билән уларға коллектип сүннәт той өткүзүп бәргәнликини, өзиниң сүннәт тойиниңму ашу балилар билән бирликтә өткүзүлгәнликини тилға алиду.

Униң әслишичә, сүннәт той болған ашу күни генерал мәхмут муһити қәшқәрдики улуғ-ушшақ җамаәт билән биллә келип балиларниң сүннәт тойини қутлайду.

Ғуламидин әпәнди балилиқидики ашу вәқәни әслигинидә генерал мәхмут муһитиниң сүннәт той күни өзини әркиләткәнликини вә: «тезрәк чоң болуп, вәтән үчүн ярамлиқ әскәр болғин!» дегән сөзләрни қилғанлиқини тилға алиду.

(Давами бар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт