Uyghur kishilik hoquq qurulushi dunyagha "Xitay mallirini bayqut qiling" dégen chaqiriq élan qildi

Muxbirimiz gülchéhre
2019-04-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur kishilik hoquq qurulushi dunyagha élan qilghan "Xitay mallirini bayqut qiling" dégen chaqiriqi.
Uyghur kishilik hoquq qurulushi dunyagha élan qilghan "Xitay mallirini bayqut qiling" dégen chaqiriqi.
uhrp.org

Dunya musulmanlirining mubarek ramazan éyi bashlinish aldida turmaqta. Halbuki, mushundaq bir peytte hemmige melum bolghandek Uyghur diyaridiki Uyghur we bashqa musulmanlar dunyaning bashqa jayliridiki musulmanlardek erkin, hör halda ramazanliq ibadetlirini qilishi cheklen'gen. Yillardin buyan ramazan ayliri xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan diniy basturushlirini kücheytidighan mezgili bolup kelmekte.

Milyonlighan Uyghur we bashqa yerlik musulmanlarning jaza lagérlirigha qamalghanliqi ilgiri sürülüwatqan mushundaq bir mezgilde amérikadiki Uyghur kishilik hoquq qurulushi bu yilliq ramazanda xitay mallirini bayqut qilish pa'aliyitini otturigha chiqarmaqta.

Washin'gtondiki Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatidin ziyaritimizni qobul qilghan tetqiqatchi zubeyre shemsidin xanimning bildürüshiche, "Xitayning mélini sétiwélish bügünki künde xitayning Uyghurlarni basturushigha yardem qilghanliq bilen barawer iken. Chünki xitay hakimiyiti iqtisadiy tereptin qanche küchlen'genséri Uyghurlargha we özige düshmen dep qarighanlargha qarita téximu zor basturush élip baralaydiken."

Zubeyre xanimning bildürüshiche, xitay mallirini bayqut qilish teshebbusini peqet Uyghurlar arisidila emes, belki pütün dunya musulmanliri, hetta pütün dunya xelqi arisida kéngeytish éhtimalliqi mumkin iken. Nöwette dunyada Uyghurlarni qollash pikir éqimining küchiyishige egiship, emeliy heriket élip bérish teshebbuslirimu kücheymektiken. Ularning ramazanda xitay mallirini bayqut qilish chaqiriqini élan qilishi bolsa xitay ishlepchiqarghan mehsulatlarni sétiwalmasliq arqiliq xitayning iqtisadiy tereptin yenimu küchlinishige hesse qoshmasliqni meqset qilidiken.

Zubeyre xanim yene "Her bir shexs, héch bolmisa buni qilalaydu. Xitay mallirining ornigha bashqa döletler ishligen mallarni sétiwalsa tamamen bolidu," dégenlerni tekitlidi.

Zubeyre xanim yene xitayda ishlen'gen her qandaq malni sétiwalmasliqni aldi bilen chet'ellerdiki Uyghurlar arisida bashlash kéreklikni otturigha qoydi. U aldi bilen Uyghurlarning öz a'iliside kündilik turmush buyumliri sétiwalghanda xitay mallirini sétiwalmasliq pirinsipi bilen yashishi lazimliqini, bu teshebbusni özidin bashqa yene qolum-qoshna, tonush-bilish, xizmetdash, sawaqdash we bashqilarghimu tewsiye qilishi lazimliqini tekitlidi.

Ular bu chaqiriq arqiliq ikkinchi qedemde her qaysi döletlerdiki musulmanlar arisida shuningdek Uyghurlarni qollaydighan musulman teshkilatliri, diniy erkinlik we kishilik hoquq organliri bilenmu hemkarliq ornitip, munasip pa'aliyetlerni élip bérishni pilanlimaqta iken.

Amérikadiki musulmanlar arisida Uyghurlarni qollash pa'aliyetlirini qanat yayduruwatqan "Sada we nezer" teshkilatimu bu yil apréldin bashlap "Xitaydin perhiz tutush" témisida heriket qozghighan bolup, amérikadiki we dunyadiki musulmanlarni xitayning mallirini sétiwalmasliq we ishletmeslik arqiliq dunyada musulmanlarni eng éghir basturuwatqan xitay kommunist hökümitige emili heriket arqiliq naraziliq bildürüshni pilanlighan.

Bu teshkilatning re'isi imam abdulmalik mujahid teshkilatning bu türdiki dewet pa'aliyetlirining amérika miqyasida oxshimighan ishtattiki meschit-jamelerde dawam qiliwatqanliqini we zor qollashqa ériwatqanliqini bayan qildi. Uning éytishiche ötken hepte axiri washin'gtonda 3 kün dawam qilghan shimaliy amérika musulman teshkilatliri chembirikining yilliq féstiwalida sada we nezer teshkilati 5 ming parche "Xitaydin perhiz tutush" teshwiqat waraqliri tarqatqan iken.

Abdulmalik mujahid ependi pütün dukanlarni xitay malliri qaplighan bir shara'itta amérikida xitay mallirini sétiwalmasliq prinsipigha ri'aye qilip yashash anche asan'gha toxtimaydighanliqini, emma buni ishqa ashurushning tamamen mumkinlikini tilgha alidu:

"Xitay mallirini ret qilishimiz kérek, chünki xitay musulmanlarni basturuwatidu, u musulmanlarning étiqadini cheklewatidu, kishilik hoquqqa hörmet qilmaywatidu. Shundaq iken, néme üchün biz uninggha hörmet qilimiz, némishqa bilip turup uning küchlinishte hesse qoshimiz? biz erkin dölette yashawatimiz, shuning üchün bizning xitayni ret qilish, xitayning musulmanlarni basturushigha qarshi turush erkinlikimiz bar. Xitaygha naraziliq bildürüsh we Uyghurlargha yardem qilish unche tes emes, peqet mal sétiwalghanda 'xitayda ishlen'gen' buyumlarni sétiwalmisaqla, uningdin bashqa döletlerde ishlen'gen mallarni tallisaqla kupaye."

Abdulmalik ependi yene özining teshkilatining Uyghur kishilik hoquq qurulushi bilen yéqin hemkarliq ornatqan teshkilat bolush süpiti bilen ularning otturigha qoyghan 2019-yilliq ramazanda xitay mallirini bayqut qilip chaqiriqigha qizghin awaz qoshidighanliqini bildürüp, mundaq dédi:

"Statistikilargha qarighanda, amérika ‏-xitay iqtisadi hemkarliqlirining küchiyishige egiship téximu köp xitay malliri amérika bazirini monopol qilishqa bashlighan. Hazir xitay amérika istémal baziridin yiligha 4 yüz milyard dollarliq payda alidiken. Héch bolmighanda biz xitaydiki özini qoghdash imkaniyiti bolmighan, basturuluwatqan, öltürülüwatqan musulmanlargha azghine bolsimu yardem qilalaymiz hem qollishimizni ipadiligen bolimiz. Mana bu biz qilalaydighan emeliy heriket. Biz hemmimiz birliship qarshi turalisaqla xitay özining zulumlirini toxtitishqa mejbur bolidu."

"Xitayda ishlen'gen" dep yézilghan mallar nöwette bahasining erzanliqi bilen barghanche dunya bazarlirini igilewatqan bolsimu, xitayning milyonlighan Uyghur we bashqa musulmanlarni lagérlargha qamishidek qilmishi nöwette dunyaning jiddiy diqqitini qozghimaqta. Xitay mallirini bayqut qilish yaki xitay iqtisadini qollimasliq qatarliq ammiwi heriketlermu yéqindin buyan xelq'arada kötürülüwatqan Uyghurlarni qollash herikitidiki bir zor ammiwi dolqun'gha qarap tereqqiy qilmaqta.

Toluq bet