Вектор гавниң баянлири хитай һөкүмитиниң маһийитини техиму рошән ечип бәрди

Мухбиримиз әзиз
2019-12-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитайдики әң «нопузлуқ» хәлқара мунасивәт мутәхәссислириниң бири вектор гав «германийә долқунлири» радийосиниң пешқәдәм мухбир тим себастян әпәнди билән мәхсус сөһбәттә.
Хитайдики әң «нопузлуқ» хәлқара мунасивәт мутәхәссислириниң бири вектор гав «германийә долқунлири» радийосиниң пешқәдәм мухбир тим себастян әпәнди билән мәхсус сөһбәттә.
dw.com

Уйғур дияридики лагерлар мәсилиси һәққидә көплигән йеңи испатлар вә гуваһлиқ баянлири оттуриға чиқиватқанда хитай һөкүмити йәнә бир қетим хәлқараға өзлириниң «террорлуқ вә әсәбийликкә қарши туруш» һәрикити тоғрисидики кона нәзәрийәсини теңишқа урунмақта. Бу йеқинда хитайдики әң «нопузлуқ» хәлқара мунасивәт мутәхәссислириниң бири, хитайниң әң чоң ақиллар мәркизи болған «хитай вә йәршарилишиш мәркизи» ниң муавин мудири вектор гавниң «германийә долқунлири» радийосиниң уйғур дияридики кишилик һоқуқ мәсилиси бойичә мәхсус зияритини қобул қилғанда сөзлигән сөзлиридә техиму рошән ипадиләнди.

Сөһбәттә пешқәдәм мухбир тим себастян алди билән вектор гавниң 2019-йили май ейида BBC мухбириға қилған сөзидин нәқил кәлтүрүп «хитайда пуқраларниң иҗтимаий паалийәтлирини назарәт қилиш әһвали һәқиқәтән мәвҗут. Буниң растинила маңа яқмайдиған бәзи тәрәплири бар» дегән сөзидин нәқил кәлтүрүп «милйонлиған уйғурни лагерға қамивелиш шәхсән сизгә яқидиған тәрәпләрдинму?» дәп соал қойди.

Вектор гав дәрһалла өзиниң уйғурлардин көплигән достлириниң барлиқини шипи кәлтүрүп, уйғур диярида әсәбийлик вә террорлуқ идийәлириниң бәкла ямрап кәткәнликини тәкитлиди. Риясәтчи қайтуруп соал қоюп «өткән төт йилда шинҗаңда бир қетимму террорлуқ вәқәси йүз бәрмиди. Чүнки һөкүмәт милйонлиған уйғурни лагерға қамивалғанлиқтин һөкүмәткә хирис қилғудәк адәмму қалмиди. Шундақ әмәсму?» дәп сориди.

Вектор гав дәрһал хитай һөкүмитиниң террорлуқ идийәлирини бих һалитидә йоқ қилиш үчүн қандақ тиришчанлиқларни көрситиватқанлиқини баян қилғанда тим себастян буниңға җавабән б д т вә башқа мәнбәләрдин келиватқан уйғурларниң һечқандақ сәвәбсизла қолға елиниш һәмдә йил-йиллап лагерда йетип кетиштәк һәқсизликләргә дучар болуватқанлиқини, хитай һөкүмитиниң болса буни «террорлуққа вә әсәбийликкә қарши туруш» дәп тәсвирләватқанлиқини сөзләп келип «сиз бу ишлардин бәкму пәхирлинидиған охшимамсиз?» дәп сориди.

Вектор гав буниңға җавабән террорлуқниң бир күндила партлап чиқидиған һадисә әмәсликини, униң әң дәсләп әсәбийликниң тәсиригә учраштин башлинидиғанлиқини, шуңа һазир хитай һөкүмитиниң уйғур диярида барғансери әвҗ еливатқан әсәбийликни йоқитиш үчүн қандақ тиришчанлиқларни көрситиватқанлиқини сөзләп келип «б д т бу җәһәттә бизни қоллаватиду, б д т дики көплигән дөләтләр, җүмлидин ислам дөләтлириму дәл мушу сәвәбтин бизниң террорлуққа қарши қоллиниватқан тәдбирлиримизни қоллаватиду,» деди.

Тим себастян бу һәқтә б д т ниң кишилик һоқуқ саһәсидики мәлуматчилиридин 12 кишиниң уйғур дияридики халиғанчә тутқун қилиш вә сәвәбсиз лагерға қамаш һадисилири һәққидә бейҗиңға бирләшмә мәктуп йоллиғанлиқини әсләткәндә вектор гав дәрһал өзиниң буниңға қизиққучи мухбирлар үчүн уйғурларни зиярәткә уюштуруп берәләйдиғанлиқини, һазир әвҗ еливатқан әсәбийликкә қарши турушниң буниңдики бир муһим тәдбир икәнликини, «кәспий тәрбийәләш мәркизи» дики курсантларниң һазир бу җәһәттә көплигән илгириләшкә еришкәнликини йәнә бир қетим әскәртиш арқилиқ лагерларниң йоллуқ икәнликини тәкитләшкә урунди.

Риясәтчи буниңға соал қоюп бу орунларниң «кәспий тәрбийәләш мәркизи» әмәс, бәлки «йиғивелиш мәркизи» икәнликини, идийә җәһәттә сәлла башқичә пикирдә яки хиялда болған кишиләрниң бирдәк лагерға қамиливатқанлиқини, бу җайға қамалғанларниң орнидин туруш, нашта қилиштин тартип кәчлики ухлиғучә болған арилиқтики барлиқ паалийәтлириниң, җүмлидин қәйәрдә олтуридиғанлиқи, қандақ олтуридиғанлиқи қатарлиқларниң бәкму қаттиқ болған интизам арқилиқ башқурулидиғанлиқини, җүмлидин бу җайға қамалғанларда һечқандақ һоқуқ мәвҗут әмәсликини сөзләп келип «силәр мушу хилдики машина адәмләрни пәйда қилишқа хуштарму?» дәп сориди.

Вектор гав дәрһал буниңға җаваб берип америка, әнглийә вә башқа җайлардики сақчи мәктәплириниң курсантлириниң қаттиқ интизам бойичә оқуйдиғанлиқини, хитайда кишилик һоқуқниң бәкму муһим орунда туридиғанлиқини, риясәтчиниң хитай һөкүмити иҗра қиливатқан әсәбийликниң алдини елиш тәдбирини «кишилик һоқуқни аяқ-асти қилиш» дәп чүшинип қалғанлиқини сөзләп келип «сиз өзиңизниң қаришидики қанун чүшәнчисини дөлитимизгә тәдбиқлаватисиз. Хитайниң өзигә мас келидиған, өзигә хас қанун системиси бар. Бу система бойичә биз әсәбийликниң тәһдитигә дуч кәлгәндә дәрһал буниң алдини алимиз» деди.

Риясәтчи бу һәқтә йеқинда ашкара болған лагерлар һәққидики рәсмий һөҗҗәтләрдин мисал кәлтүрүп, уйғурларниң қайси дәриҗидики йоқитишқа дуч келиватқанлиқини көрүвелиш мумкинликини ейтқанда вектор гав бу һөҗҗәтләрниң испатлаштин өтмигән нәрсиләр икәнликини, шуңа өзиниң буларни ялған дәп қарайдиғанлиқини билдүрди.

Риясәтчи ахирида вектор гавниң америкада адвокатлиқ гуваһнамиси алған бир киши икәнликини әслитип, «сизгә охшаш бир адвокатниң хитай һөкүмити иҗра қиливатқан мушу хилдики қилмишларни қобул қилишқа болиду, дәп қарайдиғанлиқи бәкму қалтис иш болди. Сиз буниңдин номус һес қилмамсиз?» дәп сориди.

Вектор гав йәнә өз гепини йорғилитип, хитай һөкүмитиниң кишилик һоқуққа бәкму һөрмәт қилидиғанлиқини, һазир бу ишларни террорлуқ вә әсәбийликниң алдини елиш билән биргә иҗра қиливатқанлиқини ейтқанда риясәтчи тим себастиян униңға толиму ичи ағриған қияпәттә қарап туруп «вектор әпәнди. Зияритимизни қобул қилғанлиқиңизға рәһмәт!» дәп сөзини түгәтти.

Бу қетимлиқ сөһбәт программиси тарқитилғандин кейин муһаҗирәттики уйғурлар арисидиму бәлгилик инкас қозғиғанлиқи мәлум. Америка уйғур бирләшмисиниң сабиқ рәиси илшат һәсән өзиниң бу җәһәттики қарашлирини биз билән ортақлишип, хитай һөкүмитиниң дуняға кәлгән күндин башлапла ялған сөзләп келиватқан бир һакимийәт икәнликини, бу қетимқи сөһбәттин хитай һөкүмитиниң «мушу хилдики ялғанлар арқилиқ дуняни алдап кәткили болиду» дәйдиған һамақәтликиниң һелиһәм өзгәрмигәнликини көрүвелиш мумкинликини алаһидә тәкитлиди.

Елшат һәсәнниң қаришичә, вектор гавниң пүтүн дуня көрүп туруватқан реаллиқни «мән буниң раст икәнликигә ишәнмәймән» дейәлиши ялғуз униң қаришиға вәкиллик қилипла қалмастин, хитай һөкүмитиниң бир пүтүн маһийитини көрүп йетишкиму йетәрлик асас болалайдикән.

Мәлум болушичә, бу қетимқи сөһбәт вектор гавниң мушу йил ичидә арқиму-арқидин хитай һөкүмитигә вакалитән һәрқайси ахбарат васитилиригә сөз қилишиниң әң йеқинқиси болуп, у һазирғичә уйғур дияридики зулумни қәтий инкар қилип келиватқанлиқи билән көп қисим кишиләргә тонушлуқ икән.


Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт