"Wolkiswagin" bashliqining Uyghur élidiki lagérlardin xewiri yoqluqini ilgiri sürüshi bayqut chaqiriqlirini otturigha chiqardi

Muxbirimiz irade
2019-04-17
Élxet
Pikir
Share
Print
"Wolkiswagin" aptomobil shirkitining ijra'iye bashliqi hérbért dayés BBC agéntliqi muxbirning so'allirigha jawab bermekte. 2019-Yili 15-aprél, shangxey.
"Wolkiswagin" aptomobil shirkitining ijra'iye bashliqi hérbért dayés BBC agéntliqi muxbirning so'allirigha jawab bermekte. 2019-Yili 15-aprél, shangxey.
Social Media

Gérmaniyening dangliq aptomobil markiliridin bolghan wolkswagin aptomobil shirkitining ijra'iye bashliqi hérbért dayés 15-aprél küni, shangxeydiki aptomobil körgezmisige qatnishiwatqanda BBC agéntliqining muxbirining ziyaritini qobul qilip, muxbirning Uyghur élidiki insan heqliri depsendichiliki we lagérlar heqqidiki so'allirigha duch kelgen. U muxbirning xitay hökümitining Uyghur élide "Qayta terbiye" namida bir milyondin oshuq kishini qamap qoyghanliqini éytishi bilen "Men uninggha baha bérelmeymen. Méning ehwaldin xewirim yoq" dep jawab bergen.

Halbuki, xitay bilen eng chong shérik bolghan we hetta Uyghur élining merkizi ürümchide 6 yil awwal wolkiswagin aptomobil shirkitining bir tarmaq qurashturush zawutini achqan mezkur shirket bashliqining u yerdiki weziyettin xewersizlikini ilgiri sürüshi ijtima'iy taratqularda küchlük naraziliq qozghidi.

Uyghurlarning weziyitidin xewerdar nurghunlighan tetqiqatchilar, kishilik hoquq pa'aliyetchiliri "Wolkiswagin" din ibaret bundaq nopuzluq bir shirketning noqul paydini közlep, kespiy we tijaret exlaqini chetke qayrip qoyushini qattiq tenqid qildi. En'giliye nottingxam uniwérsitétining asiya tetqiqat institutining aliy derijilik tetqiqatchisi doktor andirey fulda ependi bügün radiyomizning bu heqtiki so'allirigha qayturghan yazma inkasida hérbért dayesning "Payda aldida közini yumuwélishi qobul qilghusiz bir ehwal" dep ipade qildi. U élxétide mundaq dégen:

"Wolkswagin shirkiti ijra'iye bashliqi hérbért dayéske oxshash tonulghan birining xitaydiki bazirini kéngeytishtin ibaret bir meqset üchün shinjangda yüz bériwatqan kishilik hoquq depsendichilikini körmeske séliwélishi qobul qilghusiz bir ehwal. Uning bu ehwaldin xewiri yoqluqini ilgiri sürüshi uning paydini qoghlishish bedilige exlaqiy ölchemlerdin yiraq qalghan biri ikenlikini körsitip turmaqta. Dunyaning herqaysi jayliridiki istémalchilar, eger wolkiswagin shirkiti xitay hökümitining shinjang rayonidiki medeniyet qirghinchiliqini meniwi jehettin qollashni dawam qiliwerse uning mehsulatini bayqut qilishi kérek".

B b s agéntliqining hérbért dayés bilen ötküzgen bu söhbiti tarqitilghandin kéyin yuqirida fulda ependim tilgha alghan'gha oxshash wolkiswagin shirkiti mehsulatini bayqut qilish chaqiriqi ijtima'iy taratqularda keng tarqilip, belgilik tesir qozghidi. Bügün amérikadiki nopuzluq gézitlerdin "Washin'gton pochtisi" gézitimu weqeni sürüshtürgen. Öz ijra'iye bashliqining shangxeyde qilghan sözining qattiq tenqidke uchrap ketkenlikini körgen wolkiswagin shirkiti bügün "Washin'gton pochtisi" géziti arqiliq bir bayanat élan qilip, weziyetni onglashqa tirishqan. Ular "Washin'gton pochtisi" gézitige bergen bayanatida shirketning Uyghur élide Uyghurlar uchrawatqan mu'amilidin xewiri barliqini we buni özgertish üchün bezi aktip qedemlerni tashlawatqanliqini ilgiri sürgen. Ular yene bayanatida: "Wolkswagin guruppisi üchün tijariy pa'aliyetliride insan heqlirige hörmet qilish eng asasiy pirinsiplirimizning biridur" dep körsetken.

Halbuki bu wolkiswagin guruppisining Uyghur élidiki lagérlar mesiliside birinchi qétim tilgha élinishi emes. Bundin ilgirimu, yeni 2019-yili 11-mart küni "Xongkong erkin axbarati" gézitidimu wolkiswagin shirkitining bu heqtiki süküti sürüshte qilin'ghan. Gézittiki "Xitaydiki wolkiswagin-gérmanlar yene yighiwélish lagérliridin xewersizlikini ilgiri süremdu?" mawzusida élan qilin'ghan maqalide körsitilishiche, wolkiswagin shirkitining changchündiki zawutlirida ishleydighan Uyghur xizmetchiler asasen yurtlirigha qayturuwétilgen bolup, qayturulghanlarning lagérgha qamalghan bolush éhtimalliqi intayin yuqiri iken. Muxbirning igilishiche, zawuttikiler gérmaniyelik bashliqlargha yüz bériwatqan ehwallarni gheyriy resmiy yollar arqiliq inkas qilghan bolsimu, biraq ular mesilige nisbeten biperwa pozitsiyede bolghan.

Xewerde gérmanlarning eyni yillardimu natsistlarning yehudiylargha qaratqan qirghinchiliqidin xewersiz qalghanliqini ilgiri süridighanliqi we tarixi taki natsistlar dewrige tutishidighan wolkiswagin shirkitining bügünmu yene shundaq pozitsiyeni dawam qilidighan-qilmaydighanliqi munazire qilin'ghan idi. Bügün biz bu so'algha jawab tépish üchün walkswagin shirkitining amérikidiki merkizi bilen alaqileshken bolsaqmu ulardin bu heqte bir jawab kelmidi.

Amérikadiki Uyghur pa'aliyetchisi roshen abbas xanim bolsa bügün radiyomizgha qilghan sözide nöwette amérikada xitayning Uyghur élidiki basturushlirigha wasitilik bolsimu ariliship qéliwatqan shirketlerge jaza tedbiri qoyush mesilisi küchlük qollashqa érishiwatqan bir shara'itta wolkiswagin shirkitining mes'uliyetsizlikige qarap turushqa bolmaydighanliqini eskertti. Roshen xanim tiwittir qatarliq ijtima'iy taratqularda NVW xeshteg arqiliq heriket qozghap, wolkiswagin'gha signal bérilishi kéreklikini bildürdi.

Nöwette wolkiswagin shirkitini bayqut qilish chaqiriqi tiwittir we feysbuk qatarliq ijtima'iy taratqularda keng tarqilishqa bashlidi we qollashqa érishti. Gérmaniyelik tetqiqatchi adiriyan zénz bolsa tiwittirdiki sözide herbir kishini wolkiswagin shirkitining xitaydiki merkizige her küni Uyghur élidiki lagérlar heqqide bir parche xewer ewetish arqiliq shirketke bésim peyda qilish kéreklikini otturigha qoydi.

Toluq bet