Тилчи һәмдулла абдураһманниң тутқунда икәнликини пәрзәнтлири җәзмләштүрди

Мухбиримиз меһрибан
2019-08-08
Елхәт
Пикир
Share
Принт
2019-Йили 1-айда тутқун қилинип лагерға елип кетилгән, уйғур аптоном районлуқ тил йезиқ комитети луғәт бөлүминиң башлиқи, тилшунас түрколог һәмдулла абдурахман.
2019-Йили 1-айда тутқун қилинип лагерға елип кетилгән, уйғур аптоном районлуқ тил йезиқ комитети луғәт бөлүминиң башлиқи, тилшунас түрколог һәмдулла абдурахман.
Perzentliri teminligen

Нөвәттә норвегийәдә яшаватқан рәна ханим йеқинда иҗтимаий таратқуларда гуваһлиқ берип, уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитетидин пенсийәгә чиққан қейнатиси һәмдулла абдураһманниң 2019-йили тутқун қилинип лагерға елип кетилгәнликини билдүрди шундақла хитай һөкүмитидин қейнатисини дәрһал қоюп беришни тәләп қилди.

Рәна ханимниң билдүрүшичә, уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитети луғәт бөлүминиң мәсули болуп хизмәт қилған вә 2016-йили пенсийәгә чиққан һәмдулла абдураһман 1957-йили пичан наһийәсидә туғулған икән. У илгири бейҗиңдики милләтләр институти (һазирқи милләтләр университети) ниң түркологийә кәспини пүттүргәндин кейин, уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитетиниң луғәт бөлүмидә 35 йил ишлигән икән. Қәдимки түрк тили, қәдимки уйғур тили вә чағатай уйғур тилиға пишшиқ болған һәмдулла абдураһман узун йил тил-йезиқ комитетиниң луғәт бөлүмидә мәсул хадим болуп ишләп, 2016-йили пенсийәгә чиққан икән.

2019-Йили 3-айда униң норвегийәдики пәрзәнтлири дадисиниң «тәрбийәләш мәркизи» намидики лагерға елип кетилгәнлики һәққидә учур алған икән.

Пәрзәнтлириниң баян қилишичә, һәмдулла абдураһман йәттә томлуқ «уйғур тилиниң изаһлиқ луғити» ни түзүшкә қатнашқан, «яхшилар бағчиси» қатарлиқ китабларниң нәшр қилинишиға йол ачқан, «уйғурчә-хәнзучә луғәт» қатарлиқ башқа көплигән луғәтләрни түзүш хизмитигә иштирак қилған кәспий асаси пухта тилчи икән. Униңдин сирт у йәнә қәдимки уйғур тил сөзлүклирини топлиған, өз алдиға япон тили вә әрәб тилидин дәрс берип оқуғучи тәрбийәлигән мутәхәссис икән. Һәмдулла абдураһман йәнә «уйғур киши исимлири һәққидә», «уйғурлардики қол һүнәрвәнчилик аталғулири», «хәнзу тилидин уйғур тилиға киргән сөзләр» қатарлиқ бир йүрүш илмий мақалиләрниңму аптори икән.

Бүгүн һәмдулла абдураһманниң норвегийәдики келини рәна ханим вә оғли яшар һәмдулла зияритимизни қобул қилип, өзлири билидиған қаналлар арқилиқ дадиси һәмдулла абдурахманниң 2019-йил 1-ай мәзгилидә тутқун қилинғанлиқи һәққидә мәлуматқа еришкәнликини билдүрди.

Уларниң баян қилишичә, һәмдулла абдураһман 2016-йили пенсийәгә чиққандин кейин гәрчә норвегийәдики пәрзәнтлири билән илгирики йиллардикидәк қоюқ алақидә болалмиған болсиму, әмма 2018-йили 8-айға қәдәр үндидарда хитай һөкүмәт хәвәрлирини йоллаш арқилиқ өзиниң тутқунда әмәсликини билдүрүп кәлгән. Әмма һәмдулла абдурахман 2018-йили 9-айда ахирқи қетим норвегийәдики оғли яшар һәмдуллаға туюқсиз учур йоллиған. У учурида пичандики деһқан иниси абдулла абдураһманниң 2018-йили 3-айда «намаз оқуған» дегән баһанә билән тутқун қилинғанлиқини ашкарилиған. Шуниңдин кейин униң норвегийәдики пәрзәнтлири билән болған алақиси пүтүнләй үзүлгән.

2019-Йил 3-айға кәлгәндила улар дадиси һәмдулла абдураһманниң лагерда икәнликидин хәвәр тапқан. Униң норвегийәдики оғли яшар һәмдулла үзлүксиз сүрүштүрүш арқилиқ дадисиниң 2019-йили 1-айда тутқун қилинип, лагерға қамалғанлиқи һәққидики учурниң растлиқини җәзмләштүргән.

Биз һәмдулла абдураһманниң әһвали һәққидә техиму илгириләп мәлумат елиш үчүн уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитетиға, тил-йезиқ комитети аилиликләр қоруси қарашлиқ үрүмчи бахуляң сақчиханисиға вә һәмдулла абдураһман олтурушлуқ тәңритағ райони ғалибийәт йоли достлуқ аһалиләр комитетиға телефон қилдуқ.

Тил-йезиқ комитети билән бахуляң сақчиханисиға қилған телефонлиримиз җавабсиз қалди.

Тәңритағ райониниң ғалибийәт йоли иш беҗириш орни вә ғалибийәт йоли достлуқ аһалиләр комитетиға қилған телефонимиз уланған болсиму, әмма бу орунлардики хизмәтчи хадимлар бизниң сориған соаллиримизни аңлаш биләнла телефонни үзүвәтти.

Яшар һәмдулла вә рәна ханимлар йәнә йәнә дадиси һәмдулла абдураһманниң тутқун қилиниш сәвәблири һәққидә өз пәрәзлирини оттуриға қойди.

Һәмдулла абдурахманниң келини рәна вә оғли яшар һәмдулланиң билдүрүшичә, 2018-йили уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитетида пүткүл идарә бойичә бирқанчә қетим сиясий сәпәрвәрлик йиғинлири ечилған. Йиғинда уйғур кәспий хадимлирини, һәтта пенсийәгә чиқип кәткән пешқәдәмләрниму өзлириниң сиясий мәйдани һәққидә ипадә билдүрүшкә һәмдә өзини тәкшүрүшкә мәҗбур қилған икән.

Уйғур аптоном районлуқ интизам тәкшүрүш комитети вә уйғур аптоном районлуқ ревизийә комитетиниң торида 2018-йили 11-айниң 10-күни елан қилинған хәвәрдин мәлум болушичә, уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитетида 2018-йил 1-айдин башлап бирқанчә қетимлиқ омумйүзлүк сиясий сәпәрвәрлик йиғини ечилған. Бу йиғинларға тил-йезиқ комитетида хизмәт қиливатқан вә пенсийәгә чиққан 70 тин артуқ уйғур, қазақ кәспий хадимлири вә кадирлириниң һәммиси толуқ қатнаштурулған икән.

Абдувәли аюп вә таһир һамутларниң тәйярлиши билән иҗтимаий таратқуларда елан қилинған «тутқундики уйғур зиялийлири» намлиқ тизимликтә уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитетида хизмәт қилидиған мәмәтели абдуреһим, таһир абдувели, алимҗан, наилҗан турған қатарлиқ бирқанчә уйғур зиялийсиниңму исми учрайду. Әмма уларниң қачан, қандақ сәвәбләр билән тутқун қилинип лагерларға елип кетилгәнлики хәлқара таратқуларда болсун яки радийомизда болсун ениқ пакитлар билән дәлилләнмиди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт