Еллен кеннедий: «юқири техникилиқ қирғинчилиқ йәһудийлардин уйғурларға өтмәктә!»

Мухбиримиз әзиз
2019-08-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур районидики хитайниң 13-девизийәси «тәрбийәләш лагери» ниң алди дәрвазиси. 2017-Йили алдинқи йерим йили, қумул.
Уйғур районидики хитайниң 13-девизийәси «тәрбийәләш лагери» ниң алди дәрвазиси. 2017-Йили алдинқи йерим йили, қумул.
BITTER WINTER

Уйғур дияридики зор көләмлик тутқун вә лагерлар мәсилиси хәлқараниң диққитидә болуватқанда уйғурлар дуч келиватқан паҗиәләрниң кейинки қәдәмдә қандақ ақивәтләргә елип бериши, шуниңдәк униң иккинчи дуня уруши мәзгилидики йәһудийлар баштин кәчүргән қирғинчилиққа охшайдиғанлиқи һәққидә пикирләр оттуриға чиқиватқанлиқи мәлум. Мишел хамлин қанун институтиниң қанун пәнлири профессори еллен кеннедийниң бу һәқтики мақалиси әнә шу хил пикирләрниң биридур.

Профессор еллен мақалисидә 1930-йилларда адолф гитлер тәхткә чиққандин кейин явропадики йәһудийлар җамаити дуч кәлгән зор етник қирғинчилиқини баян қилип, шу вақитта дуняви ширкәтләрдин болған IBM ниң технологийә вә компютер карти билән тәмин етиши арқисида гитлер германийәсиниң йәһудийларға даир мукәммәл нопус истатискисини турғузуп чиққанлиқини, буниң болса йәһудийларниң милйонлап қирилип кетишидә пәвқуладдә зор рол ойниғанлиқини әсләп өтиду. Шундақла һазир мушу хилдики юқири техникилиқ қирғинчилиқниң уйғурларниң бешиға қара сайә ташлаватқанлиқини тәкитләйду.

Апторниң қаришичә, уйғурлар нөвәттики басқучта «мәдәнийәт қирғинчилиқи» ни баштин кәчүрмәктә икән. Чүнки уйғурлар һазир пүткүл милләт бойичә тил, миллий кимлик вә диний етиқад байлиқлиридин мәһрум қалдурулуш хәвпидә икән. Чүнки хитай һөкүмитиниң нәзиридә он милйон уйғурниң һәммиси «террорчи» яки «террор гумандари» дәп қаралмақта икән. Йәнә келип уйғурларниң хитай идеологийәсини қобул қилмаслиқи һәмдә уларниң «бир бәлвағ бир йол» қурулуши үчүн тәһдит, дәп қарилиши сәвәблик хитай һөкүмити уйғурлар мәсилисидин бирақла халас болуп, бу зор көләмлик қурулушни толуқ контроллуқта тутушни истимәктә икән.

Профессор еллен нөвәттә мәлум болған һадисиләрдин уйғурлар диярида омумлишиватқан чирай тонуш техникиси, әқлий телефонни тәкшүрүш әсваблири, ген тәкшүрүшлири вә физиологийәлик учурларни топлаш қатарлиқларға яндаштурулған һалда тәқлидий әқил арқилиқ кимниң хитай һөкүмитигә «тәһдит» икәнликини пәрәз қилиш усулиниң қоллинилишини сөзләп келип буни «дунядики һөкүмәт иҗрасида әмәлгә ашқан назарәтниң әң юқири пәллиси» дәп көрситиду.

Торонто университетиниң қанун пәнлири профессори ирвен котлер бу һәқтә сөз болғанда әйни вақиттики қирғинчилиқниң биваситә йәһудийларни қирғин қилиштин әмәс, бәлки йәһудийлар һәққидики сәлбий тәшвиқатлардин башланғанлиқини алаһидә тәкитләйду.

«Йәһудийлар қирғинчилиқи зәһәрлик газ өйлиридин башланған әмәс. Бәлки алди билән мушу хилдики сөзләрдин башланған. Тарихқа нәзәр салидиған болсақ буниң аччиқ савақлирини көпләп көрәләймиз. Йәнә келип бу балайиапәтлик савақларниң һәммиси ирқчилиқ билән чәмбәрчас бағлинип кәткән. Бу ишлар 21-әсирдә қайтидин оттуриға чиқишқа башлиғанда болса биз адаләт билән тәңсизликниң күриши ичигә кирип қалғанлиқимизни байқидуқ.»

Профессор еллен бу җәһәттә милйонлиған кишиниң лагерларға қамилип йил-йиллап қийнақларға дуч келишидин башқа йәнә зор түркүмдики кишиләрниң из-дерәксиз ғайиб болуп кетиши вә мәҗбурий характердики ички әза оғрилиқиға алаһидә диққәт қилған. Шуниң билән биргә ата-анисидин җуда болған сәбий балиларниң бир болса һөкүмәт башқурушидики ятақлиқ мәктәпләргә йиғивелиниши, бир болса хитайларниң беқивелишиға бериветилиши һәққидә тохтилип «бу әһвал геватемала яки аргентинадики қирғинчилиққа бәкму охшайду. Әмма бу һални америкиниң җәнубий қисим чеграсидики көчмән ата-аниларниң пәрзәнтлиридин җуда болушидәк бир әһвалмикин, дәп ойлисақ пүтүнләй хаталишимиз,» дәйду.

Профессор елленниң қаришичә, һазирғичә мәлум болған һөҗҗәтлик материяллар хитай һөкүмити иҗра қиливатқан инсанийәткә қарши бу җинайәтниң қирғинчилиқ сәвийәсигә көтүрүлүшиниң мумкинликини көрсәтмәктә икән. Чүнки әйни вақитта ариянларниң алий ирқ икәнлики һәққидики нәзирийәләр сәвәбидин «нормалсиз» яки «керәксиз» дәп қаралған хәлқләрни натсистлар германийәси роһий вә җисманий җәһәтләрдин йоқ қиливетишниң түрлүк чарилирини тепип чиққан. 1940-Йиллардики «йәһудийлар қирғинчилиқи» мәзгилидә кәң қоллинилған усулларниң бири «саламәтлик тәкшүрүш» давамида йәһудий аялларниң балиятқусиға кислаталиқ суюқлуқни окул қилип уруветиш болған. Буниңда бимар һечқандақ һушсизлиқ һес қилмайду. Мана мушу шәкилдә асвишин лагерида күнигә миң нәпәр аял буниң қурбаниға айланған. Нәтиҗидә 400 миң аял мушу шәкилдә әвлад қалдуруш иқтидаридин айрилған. Шуниң билән биргә тәбиий пән алимлири тәтқиқ қилип чиққан «сайклон B» намлиқ зәһәрлик газ техникиси арқилиқ мәхсус өйләрдә өлтүрүлгән милйонлиған йәһудийларниң җәситини биряқлиқ қилишта күнигә 1400 җәсәтни көйдүрүп йоқитиш әмәлгә ашқан. Аптор мушу әһвалларни омумлаштуруп «натсистлар германийәсиниң ‹йәһудийлар қирғинчилиқи' мәзгилидә юғури пән-техникини қоллинишиниң қандақ ақивәтләрни елип кәлгәнликини биз яхши билимиз. Әмдиликтә хитай һөкүмитиниң худди мушу шәкилдә юғури техникилиқ зиянкәшликни уйғурларға тоғрилишиниң немидин дерәк бериши һәққидә җиддий инкас қайтуридиған пәйт йетип кәлди» дәйду.

Бу тоғрисида профессор ирвинму мушундақ қарашта. Униң қаришичә, һазирқи күндә мушу хилдики қирғинчилиқниң һидлири шунчә күчлүк пурап турған әһвалдиму дуняниң йәнила бу мәсилигә қарита йетәрлик һәрикәт қолланмаслиқи һәр бир кишини чоңқур ойландурушқа тегишлик мәсилә икән. У бу һәқтә мундақ дәйду:

«Йәһудийларға қарши бу урушта зиянкәшликкә учриғанлар йәһудийлар биләнла чәклинип қалмиған. Әмма йәһудийлардин зиянкәшликкә учримиған бирму киши қалмиған. Йәнә келип зиянкәшликкә учриған бу кишиләр дәсләпки вақитлардин башлапла иззәт вә ғуруридин айрилишқа мәҗбур болған. Бу болса уларниң ақивәттә зор көләмдә өлтүрүлүшигә сәвәб қилинған. Алтә милйон йәһудий өлтүрүлгәндин кейинки бүгүнки күндә биз бу реаллиқни әстин чиқирип қоюватимиз. Буниңдин биз савақ елиш тоғра кәлсә биринчи болуп хатиримизни йеңилашни өгинишимиз лазим. Бу хилдики хатирә үчүн биздә мәҗбурийәт туйғуси вә хәтәр туйғуси болуши керәк. Әгәр биз көз алдимиздики рәзилликни көрүп туруп сүкүтни таллисақ бу хилдики қирғинчилиқ йәнә бир қетим йүз бериду.»

Мәлум болушичә, нөвәттә бу хилдики «зулумға сүкүт қилиш» қилмишиға шерик болуватқан дөләтләр хили көп болуп, бир қисим ислам әллириниңму бу сәптин орун елиши «буниңдинму еғир паҗиә» дәп қаралмақта икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт