Ursula - yawropa ittipaqi hökümitige re'is bolghan tunji ayal

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2019-07-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Ursula won der leyen xanim saylamda reqibliri üstidin ghelibe qazanip, yawropa ittipaqining hökümet orgini bolghan yawropa komitétigha re'is bolup saylandi. 2019-Yili 17-iyul, firansiye.
Ursula won der leyen xanim saylamda reqibliri üstidin ghelibe qazanip, yawropa ittipaqining hökümet orgini bolghan yawropa komitétigha re'is bolup saylandi. 2019-Yili 17-iyul, firansiye.
AP

6-Ayning 26-künidin buyan yawropa ittipaqigha eza 28 dölette yawropa parlaménti ezalirini, yawropa konseyining re'isini we yawropa komitétining re'isini saylash saylimi qanat yayghanidi. Saylamning axirqi netijisi bügün seher élan qilindi.

Gérmaniyede hakimiyet béshida bolghan xristiyan démokratlar partiyesining rehbiri hemde 2013-yili 17-dékabirdin buyan gérmaniyening dölet mudapi'e ministiri bolup xizmet qilip kelgen ursula won der leyen xanim fransiyening shitrasburg shehiride dawam qilghan saylamdiki keskin talash-tartishlarda özining natiqliq talantini namayan qilip reqibliri üstidin ghelibe qazandi. U parlaménttiki 733 ezadin 349 nepirining qarshi chiqishi, 383 nepirining qollishi bilen yawropa ittipaqining hökümet orgini bolghan yawropa komitétigha re'is bolup saylandi. U 7-ayning 17-küni gérmaniyening dölet mudapi'e ministirliqi wezipisidin istépa bérip, 11-ayning 1-küni yawropa komitétidiki wezipisini tapshurup alidu.

Ursula xanimning yawropa komitétigha re'is bolup saylinishi yalghuz gérmaniyedila emes, bügün yawropa ittipaqigha eza 28 döletning axbarat qanallirida eng qiziq téma süpitide keng teshwiq qilinishqa bashlidi. Diqqetni tartidighini, tunji qétim bir ayal kishining yawropa ittipaqigha lidér bolghanliqila emes, belki ursula xanim özini saylamgha namzat körsitishke bashlighandila uning xitaygha anche dostane bolmighan bir kishi ikenliki toghrisida qanat yayghan munazirilerdur.

Gérmaniyede neshrdin chiqidighan "Zaman heptilik géziti" bu yil 1-ayda ursula xanimni ziyaret qilghanda, u xitayning bash kötürüshi toghrisidiki qarashlirini bayan qilip: "Xitay 21-esirde dunyada merkezlik rol oynaydighan bir dölet, buning üchün biz iqtisadiy, soda we bixeterlik saheliride xitaygha bolghan diqqitimizni yenimu kücheytishimiz lazim. Xitay bashqilar bilen menpe'ette ortaqlishishni, öz menpe'etining cheklimige uchrishini xalimaydighan dölet. U ünsiz-sadasiz, qedemmu qedem özining emeliy küchini kücheytip barmaqta. Xitayning usuli؛ bashqa döletlerni özige béqindigha aylandurush bolmaqta. Mesilen: bashqa döletlerge qerz bérip xam eshyagha érishish, bashqa döletlerning qoli bilen xelq'ara bazarni igilesh we xelq'ara sehnilerde qollashqa érishish" dégenlerni tilgha alghan.

U sözide yene xitaygha bolghan ishenchi heqqide toxtilip: "Xitay qet'iy irade hem eqilliqliq bilen öz meqsetlirini emelge ashurush yolida hetta bizni bixutlashturghudek derijide u qeder dostane mu'amile körsetmekte. Buning üchün yawropa ittipaqi birliship xitaygha taqabil turushi, öz menpe'etlirini qoghdishi hem kapaletke ige qilishi lazim" dégenlerni tekitligen.

U, xitayning öz puqralirini qattiq nazaret qilish, kishilik hoquq pa'aliyetchilirini basturush qilmishliri toghrisida toxtalghanda "Xitayliqlar bu xil weziyetni uzun muddet qobul qilalmaydu. Xitay hökümitining herbir puqragha a'it sanliq melumatlarni arxiplashturup, kimning balisi qaysi mektepte oquydu, kim öy alidu dégenlerge qeder ariliship hemmini kontroli astigha élishi, haman bir küni qarshiliqqa uchraydu" dégen.

Ursula xanimning xitaygha bolghan bu xil qattiq pozitsiyesi öz waqtidila gérmaniye metbu'atlirida türlük munazirilerge seweb bolghanidi. Gérmaniyening myunxén shehiride yashaydighan Uyghur ziyaliysi ablimit tursun ependining qarishiche, ursula xanimning yawropa ittipaqining eng aliy rehbirige aylinishi Uyghur dewasi üchün paydiliq bolushi mumkin iken.

D u q ning bélgiye paytexti biryussélda turushluq wekili rayin ependining bildürüshiche, hazirgha qeder Uyghurlar toghrisida yawropa parlaméntida türlük qararlarning qobul qilinishida türtkilik rol oynap kelgen gérmaniyedin xitaygha shübhe bilen qaraydighan bir kishining yawropa ittipaqigha lider bolushi Uyghur dewasi üchün menpe'etlik iken. U mundaq deydu: "Yawropa parlaméntida Uyghurlargha eng küchlük hésdashliq qiliwatqan parlamént ezalirining mutleq köp qismi gérmaniyelik kishilerdur. Gérmaniyelik parlamént ezaliri ötken yili 10-ayning 4-küni yawropa parlaméntida Uyghurlargha munasiwetlik 15 maddiliq qararning qobul qilinishigha we xitaygha qarshi türlük bayanatlarning élan qilinishigha zor hesse qatqanidi. Yawropa parlaméntidiki Uyghur dostluq guruppisining eng qizghin qollighuchilirimu gérmanlar idi. Bu qétim xitayni anche yaxshi körmeydighan gérmaniyelik bir kishining yawropa ittipaqining lideri bolushi, bizning yawropa parlaméntidiki pa'aliyetlirimiz, Uyghur dostluq guruppisining tereqqiyati hemde bundin kéyin yawropa parlaméntida qobul qilinidighan Uyghurlar munasiwetlik qararlar üchün intayin muhim rol oynaydu, dep qaraymen."

Melum bolghinidek, yawropa ittipaqi: yawropa konseyi, yawropa komitéti we yawropa parlaméntidin ibaret üch qurulmidin terkib tapqan. Uning emeliy hoquq yürgüzüsh we qararlarni ijra qilish roli bolghan rehberlik orgini yawropa konseyi bilen yawropa komitétidur. Yawropa parlaménti bolsa qarar bérish orginidur. Yawropadiki herxil partiyelerdin saylan'ghan parlaménttiki 733 neper eza yawropa xelqige wekillik qilidu.

Yawropa ittipaqining rehberlik orunliri bélgiyening biryussél shehiri bilen fransiyening shitrasburg sheherlirige jaylashqan. Uning adalet mehkimisi luxemburg shehiride. Yawropa ittipaqigha eza 28 döletning omumiy nopusi 512.6 Milyon, yer kölimi 4.381.324 Kwadrat kilométir kélidu. Yawropa ittipaqining hökümet organlirida 24 xil til barawer qollinilidu. 2012-Yili yawropa ittipaqi "Nobél tinchliq mukapati" gha layiq körülgen.

Toluq bet