Xitay "Hoyla-aramni üchke ayrish" ni tehdit we jaza bilen yolgha qoymaqta

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-06-05
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay qoralliq saqchilirining Uyghurlar zich olturaqlashqan mehellini aqturuwatqan körünüshi. 2009-Yili 8-iyul, ürümchi.
Xitay qoralliq saqchilirining Uyghurlar zich olturaqlashqan mehellini aqturuwatqan körünüshi. 2009-Yili 8-iyul, ürümchi.
AP

Xitay da'iriliri ötken yillarda Uyghur rayonining köp qisim jaylirida "Öy bézekni üchleshtürüsh" nami astida Uyghur öyliridiki kigiz we gilemlerning ornigha safa we kariwatni omumlashturghanidi. Melum bolushiche, xitay da'iriliri emdilikte, "Hoyla aramni üchke ayrish" dolquni qozghap, Uyghur hoylilirining milliy qiyapitige xatime bermekte we bu pilanini tehdit we jaza tedbirliri bilen ijra qilmaqta.

Yéqinda Uyghur rayonidiki weziyettin xewerdar kishilerdin biri radiyomizgha uchur yollap, nöwette xitay da'irilirining, Uyghur hoyla-aramlirini xitayche tüske kirgüzüsh üchün mexsus dolqun qozghighanliqi, dolqun'gha maslashmighanlarning tehdit we jazagha uchrawatqanliqini melum qildi. Biz inkastiki yip uchlirigha asasen, aqsu uchturpan'gha téléfon qilduq.

Uchturpandiki bir kent saqchisining bayan qilishiche, uchturpanda u mes'ul kenttiki mehellide, ahalilerning yérimi dégüdek, hoyla-aramlirini üchke ayrish telipi boyiche özgertip bolghan. Bu telep boyiche hoylining bir teripide qotan bolush, bir teripide köktatliq bolush we hoyla seynasi(meydani) sémontluq bolush telep qilin'ghan.

"Aqsu géziti" ning bu heptidiki bir xewiridimu bu "Üchleshtürüsh" tilgha élin'ghan we buning ammining qizghin qollishi hem maslishishi bilen dawam qiliwatqanliqi ilgiri sürülgen. Emma igileshlirimizdin melum bolushiche, ahalilerge hoyla-aramni üchke ayrish üchün bezi jaylarda 2-3 künlük؛ bezi jaylarda bir heptilik möhlet bérilgen. Bu heriket kent we yéza saqchiliri, töwen'ge chüshke yéza kadirlirining biwasite nazaretchilikide élip bérilghan. Belgilen'gen möhlette püttürelmigenlerge kent ahaliler komitétida 7 kün taziliq qilish we nöwette turush jazasi؛ qarshilashqanlargha terbiyeleshke ewetish jazasi bérilidighanliqi uqturulghan. Lagér shahiti zumret dawutning ötken hepte munasiwetlik qanallar arqiliq igiligen bir uchuridin melum bolushiche, qeshqerde bu dolqun'gha maslashmighan bir kishi 15 künlük qamaqqa élin'ghan. Qamaqqa élin'ghuchining süriti bilen yollan'ghan we radiyomizgha yetküzülgen bu uchurda, öy igisining bir ashxanida ishlemchi ikenliki, ishidin ayrilalmighanliqi üchün hoyla-aram we öy bézeklirini özgertishni waqtida élip baralmighanliqi hem mushu sewebtin jazalan'ghanliqi bayan qilin'ghan.

"Aqsu géziti" de mezkur üchke ayrish herikiti mehellilerni güzelleshtürüsh we pakizlashturush dep süpetlen'gen. Türkiyediki pa'aliyetchi jewlan shirmemet, bu heriketning güzelleshtürüsh bilen alaqisi yoqluqi, buning peqet xitay da'irilirining hoyla-aram medeniyitidimu Uyghurlarni özige oxshitiwélish, Uyghur medeniyitidiki yene bir xasliqni yoqitish herikiti ikenlikini eskertti. Bu pikrige asas süpitide, xitaylarning hoyla-aram medeniyitide Uyghurlar ülge alghudek bir üstünlükning yoq ikenliki, eksiche, hoyla-aram taziliqi we güzelliki jehette Uyghurlarning üstünlükke ige ikenlikige Uyghur rayonida yashawatqan xitay köchmenliriningmu qayil ikenlikini؛ bu qayilliqini normal turmushtiki söhbetlerdinmu, yézilghan kitab-matériylardinmu körgini bolidighanliqini ilgiri sürdi.

Toluq bet