Адвокат шинқуат байҗаноф: серикҗан билашни тутуш қазақистанниң қануни бойичә дурус әмәс

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2019-03-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Атаюрт пидаийлири» тәшкилатиниң башламчиси серикҗан билаш әпәнди. 2019-Йили март.
«Атаюрт пидаийлири» тәшкилатиниң башламчиси серикҗан билаш әпәнди. 2019-Йили март.
Sérikjan Bilash’oghli teminligen

10-Марттин буян қазақистанниң «теңринюс», «спутник», закон. К з» қатарлиқ аммиви ахбарат васитилиридә һәмдә иҗтимаий торларда кишилик һоқуқ паалийәтчиси, «атаюрт пидаийлири» тәшкилатиниң башламчиси серикҗан билашниң қазақистан сақчилири тәрипидин тутқун қилинғанлиқи тоғрилиқ хәвәрләр тарқалған иди. Дәсләпкиләрдин болуп бу һәқтә «азадлиқ» радийосиниң мухбири нуртай лаханулиниң «атаюрт» бирләшмисиниң башлиқи серикҗан билаш тутқун қилинди» намлиқ мақалисидә хәвәр қилинди. Униңда ейтилишичә, серикҗан билаш 10 март күни кечиси тәхминән саәт 2:30 да алмутадики бир меһманханидин тутулуп, астана шәһиригә елип кетилгән.

Мақалида мундақ дейилгән: «10-мартта сақчихана хадимлири'иҗтимаий вә миллий өчмәнликни әвҗ алдурушқа мунасивити бар ‹дегән әйиб билән серикҗан билашни қолға алди. Тәргәв елип бериливатиду. Башқа пакитлар тәргәв мәнпәәти сәвәби билән ашкариланмиди.»

Серикҗан билашниң кәсипдашлиридин бири түркийәлик қазақ журналисти қалман қочйигит радийомиз зияритини қобул қилип, вәқәниң қандақ болғанлиқини мундақ дәп чүшәндүрди: «алмутада ‹раһат палас' меһманханисидин елип кетилди. Униң алдида шәнбә күни ишханиға төт гуманлиқ киши кирип-чиқип турған иди. Уларни биз сақчиларға ейтқинимизда, сақчилар уларниң бирини тутувалди. Бизниң йигитләр серикҗанниң бихәтәрлики үчүн уни рәпиқиси билән меһманханиға орунлаштурди. Кечиси саәт 2 ләр чамисида 15 киши астанадин кәлгәнму, улар униң ишикини бузуп киргән. Серикҗан айиғидин җараһәтләнгән. У ишикниң арқисида турған икән. Шуниң билән астанаға елип кәтти. Униңдин һазирчә һеч қандақ бир хәвәр йоқ».

Биз тонулған адвокат шинқуат байҗаноф билән алақиләшкинимиздә у зияритимизни қобул қилип, әһвални мундақ дәп чүшәндүрди: «мениң һимайәм астидики серикҗан билашоғли дегән киши һазир астанада ички ишлар башқармисида. Һазир қазақистанниң җинайи ишлар һөҗҗитидә ‹миллий өчмәнликни қозғааш' дегән мадда бар, мана шуниң билән иш қозғалған. Буни адвокат сүпитим билән дурус әмәс дәп һесаблаймән. Сәвәби, мәсилән, хитайдики қазақлар, уйғурлар, қирғизларни қанунсиз қамаш қилмишини һәм шу йәрдә йүз бериватқан җинайәтләрни оттуриға қоюш мәсилиси милләт ара өчмәнликни пәйда қилиш болуп һесабланмайду. У, хитай хәлқи арисида өчмәнликни пәйда қилмиди, бәлки хитай һакимийитиниң хәлқни сиясий лагерларға қамишини ашкарилиди. Биз үчүн ениқ йәнә қандақ әйибниң қоюлуватқанлиқи намәлум вә бу һәқтә улар бизни хәвәрдар қиливатқиниму йоқ. Улар серикҗан билашниң ейтқан нутуқлириниң мәнисидин бир-икки сөзни юлувелип, миллий өчмәнлик қозғиди дәп ейтиши мумкин. Әмма бу биринчидин қазақистанниң қануни бойичә дурус әмәс. Иккинчидин, серикҗан алмута шәһиридә иш елип барған. Униң сиясий лагерлар мәсилиси, хитайниң бастуруш сияситигә қарши барлиқ һәрикәтлири мушу йәрдә оттуриға қоюлған болғачқа, уни астанаға елип берип, тәргәв қилиш һеч қандақ бир қанунға уйғун кәлмәйду. Әгәр улар серикҗанниң ишиниң миллий өчмәнликни әвҗ алдурушқа мунасивити барлиқини дәлиллисә, бу ишни пәқәт алмута шәһиридә йүргүзүши лазим иди.»

Шинқуат байҗаноф йәнә өзиниң шәхсий ишлар билән башқа шәһәргә кәткәндә һәмдә йәнә бир адвокат айман омарованиң башқа ишлар билән мәшғул болуватқан бир вақитта серикҗан билашниң туруватқан йеридин туюқсиз тутуп кетилишигә һеч қандақ бир асасниң йоқ икәнликини билдүрди. У йәнә серикҗан билашни чақириқ қәғизи билән чақиривелиш мумкинчиликиниң болған болсиму, әмма ундақ қилмиғанлиқиға қаттиқ әпсусланди.

Қазақистанлиқ сиясәтшунас қәһриман ғоҗамбәрдиниң пикричә, кейинки вақитларда серикҗан билаш уйғур елидә җаза лагерлириға қамалған уйғурлар мәсилисиниму көтүрүп чиққан болуп, униң туюқсиз қамилиши әпсуслинарлиқ һәм һәйран қаларлиқ иш икән.

У мундақ деди: «серикҗан билашоғлиниң торларда, йиғинларда сөзлигән нутуқлирини тиңшидим. У сиясий билимлик киши. Милләтләр ара наразилиқ туғдуридиған гәпләрни чоқум қилмайду. Сақчиларниң мундақ һәрикити қазақистанниң хәлқарадики абруйини чүшүриду дәп ойлаймән. У җаза лагерлири тоғрилиқ пакитларни йиғип, рәтләп, уларни қазақистан һөкүмитигә бериватиду вә хәлқара инсан һоқуқини һимайә қилидиған тәшкилатларға вә башқиларға тарқитип, наһайити пайдилиқ ишни қиливататти.»

Қәһриман ғоҗамбәрди серикҗан билаш башлиған «атаюрт» тәшкилатиниң җаза лагерлири тоғрилиқ топлиған мәлуматлириниң дәлил-пакитларға асасланғанлиқини тәкитләп, йәнә мундақ деди: «мушу тутушниң сәвәби бу йәрдә биваситә хитай һөкүмитиниң тәсири бар дәп ойлаймән. Хитай буниңға наһайити нарази болувататти. Һазирқи вақитта қазақистандики сақчилар болсун, һоқуқ қоғдайдиған органлар болсун, һәқиқәтни ейтиш керәк, чүнки бу пүткүл қазақистанға дәхли йәткүзидиған вәқә.»

Биз серикҗан билашниң ишлири мунасивити билән астанаға барған униң сәпдашлири билән алақә бағлашқа тиришқан болсақму, һазирчә бу нәтиҗисиз аяғлашти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт