Tutqundiki saqchi bashliqi qadir memetning sepdishi: "Eger tutulmighan Uyghur bar déyilse, bu peqetla nöwet mesilisidur"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2019-09-02
Élxet
Pikir
Share
Print
Ürümchi sheherlik j x idarisining mu'awin bashliqi qadir memet(waqti we orni éniq emes).
Ürümchi sheherlik j x idarisining mu'awin bashliqi qadir memet(waqti we orni éniq emes).
Oqurmen teminligen

Xitaygha bolghan sadaqetmenlikte dangqi chiqarghan ürümchi sheherlik j. X. Idarisining sabiq mu'awin bashliqi qadir memetningmu tutqunda ikenlik xewiri uni yéqindin tonuydighan muhajirettiki Uyghurlar arisida küchlük inkas qozghidi. Eyni chaghda uning bilen bir septe xizmet qilghan, kéyin wezipiliridin istépa bergen we nöwette muhajirette yashawatqan ikki neper sabiq saqchi xadimi ziyaritimizni qobul qilip, xitaygha sadaqetmenlikte qadir memetning aldigha ötüshning mümkinsizlikini eskertip ötti. Ular "Eger bügünki Uyghur jem'iyitide tutulmighan bir Uyghur bar déyilse, buning peqet waqit we nöwet mesilisi ikenliki" ni otturigha qoydi.

Ürümchi sheherlik saqchi idarisining mu'awin bashliqi qadir memetningmu tutqun qilin'ghanliqi muhajirettiki Uyghurlar arisida her sahe kishilirining diqqitini tartti. Qadir memetning tutulushi heqqide radiyomizgha eng deslep uchur yetküzgen bir anglighuchimizning bayan qilishiche, "Qadir memet 2000 ‏-yillardin bayun dawam qilip kéliwatqan xitayning qattiq zerbe dolqunlirida buyruqni heddidin ashurup orundash bilen xitay da'irilirining alqishigha we pepilishige érishken iken".

Istanbulda yashawatqan kona ürümchiliklerdin hesen ependi qadir memetning tutulghanliq xewirining istanbuldin xoten'ge qeder téz sür'ette tarqalghanliqi we bu xewerning uni bilidighanlarni memnun qilghanliqini ilgiri sürdi. Qadir memet bilen eyni chaghda bir septe xizmet qilghan sabiq saqchi xadimi, hazir shiwétsiyede yashawatqan yolwas ependining déyishiche, qadir memet özige xas mijez-xaraktéri we hayat tejribiliri bilen belgilik xizmet iqtidarigha ige kishi iken, emma u bu iqtidarini milliy menpe'et üchün emes, belki xitayning dölet menpe'eti üchün ishletken iken. Hesen ependining déyishiche, "Qadir memet kichik ishlarda xitay terepke gépini ötküzgendek qilghan bilen chongraq ishlargha kelgende bashqa qorchaq emeldarlargha oxshashla kargha kelmigen. Shunga u qéyin hedisining 17 yashliq perzenti nurul'islamni xeterdin qutquzalmighan. Eyni chaghda radiyomizda xewiri bérilgen nurul'islam 2009‏-yili 5‏-iyul weqeside tutqun qilin'ghan we qamaqxanida qiyin-qistaqtin jan üzgen idi. Shu chaghda j. X. Idarisining mu'awin bashliqi qadir memet nurul'islamni qamaqtin qutquzush emes, qamaqxana ichidiki qiyin-qistaqtinmu qoghdap qalalmighan.

Radiyomizgha kelgen inkasta qadir memetning "Qara jem'iyetlerge künlük bolush" gumani bilen tutqun qilin'ghanliq perizi otturigha qoyulghan. Eyni chaghda qadir memet bilen hem xizmetdash hem dost bolup ötken we kéyin xizmitidin istépa bergen, nöwette washin'gtonda yashawatqan sabiq saqchi exmet rozi ependi perez qilin'ghandek qadir memetning din we ilim sahesidiki kishilerge zerbe bérishte aktip bolghanliqi we özige siyasiy jehettin bixeter dep qarighanliqi üchün oghri-qaraqchi we xushametchi kishilerni etrapigha yighqanliqi we bu arqiliq jem'iyette saxta yüz tapqanliqini tilgha aldi.

Yolwas ependining déyishiche, qara jem'iyet bilen shériklishish xitaydiki emeldarlar üchün yéngi bir ehwal emes bolup, qadir memet emeldarlar arisidiki hoquq jédilide yéngilgen terepte turup qalghan bolushi mumkin iken." yolwas ependining qarishiche, xitay da'iriliri ötken yilning axirigha qeder Uyghurlar teripidin söyülgen we hörmet tapqan ziyaliylar, tijaretchiler, milliy meydanini yoqatmighan emeldarlarni jazalap kelgen. Bu yil bolsa özliri üchün esebiylerche ketmen chapqan emeldarlarnimu tutushqa bashlighan. Exmet rozimu bu nuqtida oxshash qarashta. Uning déyishiche, "Xitay özige sadaqetmenlerni jazalashta ishni eng choqqisidin, yeni yuqiridin töwen'ge bashlighan. Shunga awwal nur bekri, andin qadir memet tutulghan."

Qadir memetning tutulush hadisidin xulase chiqarghan yolwas ependining déyishiche, "Eger bügünki Uyghur jem'iyitide belgilik bir ijtima'iy orun we tesirge ige turuqluq tutulmighan bir Uyghur bar bolsa, bu hergizmu uning xitaygha sadiqliqi yaki özini qoghdashni bilgenliki üchün emes, belki téxi nöwet tegmigenliki üchün iken."

Toluq bet