Хитайда давамлишиватқан адәм ички әзалирини йөткәш инкас қозғимақта

Мухбиримиз меһрибан
2017-10-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай һөкүмитиниң рухсити билән хитай җәнуби авиатсийә ширкитиниң «йешил һава йоли» арқилиқ 500 адәм ички әзаси йөткигәнлики тоғрисидики иҗтимаий таратқуларда тарқалған син көрүнүшидин сүрәткә елинған. 2017-Йили сентәбир.
Хитай һөкүмитиниң рухсити билән хитай җәнуби авиатсийә ширкитиниң «йешил һава йоли» арқилиқ 500 адәм ички әзаси йөткигәнлики тоғрисидики иҗтимаий таратқуларда тарқалған син көрүнүшидин сүрәткә елинған. 2017-Йили сентәбир.
Social Media

Йеқиндин буян хитай һөкүмити мәхпий тутуп келиватқан һаят адәм органлири оператсийиси вә хәлқарада қаттиқ тәнқидлиниватқан хитайдики қанунсиз адәм органлири содиси һәққидә барғанчә көп учурлар ашкариланмақта. Өткән һәптә иҗтимаий таратқулар вә чәтәлләрдики хитай хәвәр мәнбәлиридин «йеңи таң» қатарлиқларниң хәвәрлиридә хитай җәнуби авиатсийә ширкитиниң хәвиридин нәқил елип, хитай һөкүмитиниң рухсити билән мәзкур авиатсийә ширкитиниң «йешил һава йоли» арқилиқ 500 қетимдин артуқ адәм ички әзаси йөткигәнликини ашкарилиди.

Чәтәлдә тарқитилидиған хитай тилидики «йеңи таң телевизийиси» өткән җүмә күнидики хәвиридә хитайниң җәнубий авиатсийә ширкитиниң уйғур дияридики айродромларда «йешил һава йоли» арқилиқ тирик адәм ички әзалирини йөткигәнликигә даир хәвәрни ашкарилиди.

«Йеңи таң телевизийәси» ниң хитай хәлқ авиатсийә системиси тәшвиқат бөлүмдикиләрниң 2017-йили 7-айда тарқатқан тәшвиқат доклатидин нәқил елишичә, җәнуби авиатсийә ширкити хитай һөкүмитиниң рухсити билән, 2016-йили уйғур аптоном райони қатарлиқ җайларда мәхсус тирик адәм ички әзалири тошуйдиған «йешил һава йоли» тәсис қилған. Җәнубий авиатсийә ширкити икки йил ичидә һава йоли арқилиқ 500 қетимдин артуқ тирик адәм ички әзаси йөткигән. Доклатта көрситилишичә, җәнубий авиатсийә ширкитиниң шинҗаң тармиқи 2016‏-йили 7 ай ичидә «йешил һава йоли» арқилиқ 7 қетим адәм ички әзаси йөткәш вәзиписини тамамлиған. Җәнуби авиатсийә ширкити ақсу айропорти, үрүмчи айропорти вә һава қатнаш башқуруш тармақлири билән һәмкарлишиш арқилиқ үч қетим җиддий түрдә адәм ички әзаси йөткигән. Бу ички әзаларниң бири үрүмчигә, иккиси хаңҗуға тошулған. Бирақ җәнуби авиатсийә йолиниң тәшвиқат доклатида бу ички әзалириға қандақ еришкәнлики чүшәндүрүлмигән.

Радийомиз үрүмчи айродроми вә қәшқәр айродромиға телефон қилип, мәзкур «йешил һава йоли» һәққидә әһвал игиләшкә тириштуқ. Әмма, үрүмчи айродроминиң торда ашкариланған номурлириниң көп қисми уланмиди, уланған бирқанчә телефонимизму аптоматик аваз системисиға уланди.

Қәшқәр айродромиға урған телефонимиз уланған болсиму, әмма телефонимизни алған хитай мулазимәтчи хадим биз сориған мәсилиләрни ениқ билмәйдиғанлиқини билдүрүп җаваб беришни рәт қилди.

Мухбир: силәрниң қәшқәр айродромида җәнубий һава йоллири ширкитиниң айропиланлири учидикән шундақму?
Мулазимәтчи: шундақ һәммә айропиланлар учиду.

Мухбир: җәнубий һава йоллири ширкити үчүн алаһидә йолучилар үчүн тәсис қилинған мәхсус кириш еғизи бар дәп аңлидуқ, бу әһвалларни биләй дегән.
Аял мулазимәтчи: яқ ундақ алаһидә кириш еғизи йоқ, униңдин хәвирим йоқ.

Мухбир: мән торда алаһидә йолучилар кириш еғизи йәни «йешил кириш каридори» ниң рәсиминиму көрдүм бу әһвалларни изаһлиған болсиңиз.
Аял мулазим: яқ биздә ундақ кириш еғизи йоқ дедимғу мән йүк тошуш ишлирини беҗиримән, бу әһвалларни башқа тармақтин сораң, мән уларниң телефон номурини дәп берәй.

Әмма бу аял мулазим тәминлигән телефон номуриға җаваб қайтуридиған адәм чиқмиди.

Җәнуби авиатсийә ширкитиниң «йешил һава йоли» арқилиқ тирик адәм органлирини, йәни ички әзалирини йөткигәнликигә аит хәвәр ашкариланған вақит хәлқарадики бәзи тәшкилатлар вә паалийәтчиләр, хитайдики бәзи дохтурханиларниң вә адәм ички әза әткәсчилириниң сақчи, әдлийә органлири билән бирлишип, фалунгоңчилар, уйғурлар вә өлүмгә һөкүм қилинған мәһбусларниң ички әзалирини йөткәп сетип пул тепиватқанлиқиға даир хәвәрләр арқа-арқидин елан қилинип туруватқан вақитларға тоғра кәлди.

Гәрчә «йеңи таңтелевизийәси» тарқатқан «йешил һава йоли» арқилиқ тирик адәм ички әзалириниң йөткилидиғанлиқиға аит учурни уйғур дияриниң үрүмчи, қәшқәр қатарлиқ җайлиридики айродромлар билән алақә қилип дәлилләш имкан болмисиму, әмма, хитайдики адәм ички әзалирини йөткәп сетиш вәқәси көп йиллардин буян көзитиш астида болуп, көп қетим тәнқидләшләргә учриғанлиқи мәлум. Хитай һөкүмәт тәрәп изчил бундақ тиҗарәтни етирап қилмай кәлмәктә. Вәһаләнки, чәтәлләрдә бу һәқтә һәр хил санлиқ мәлуматлар изчил оттуриға чиқмақта.

Америкидики хитай дохтур ваң җейүән, 1999-йилдин кейин хитайда партлаш характеридә көпәйгән адәм органлирини, йәни ички әзалирини йөткәш оператсийәси вә нөвәттә хитайда барғансери әвҗ алған тирик адәм ички әзалири содиси һәққидә хитай һөкүмәт таратқулирида ашкариланған учурларға асасән топлиған материялларни дуняға ашкарилиған кишиләрниң бири.

Дохтур ваң җийүән әпәнди, 2017-йили ишлинип тамамлинип, көп дөләтләрдә қоюлған вә 19-феврал күни йотоб торида елан қилинған «адәм органлирини тирик пети елиш» намлиқ һөҗҗәтлик филимда өзиниң хитайдики адәм ички әзалири содиси вә униң келиш мәнбәси тәтқиқати билән шуғулланған 10 йил җәрянидики санлиқ мәлуматларни оттуриға қойған.

У мундақ дәйду: «мениң исмим ваң җейүән, мән илгири хитай һава армийәси дохтурханисида дохтур болуп ишлидим вә хитайдики һава армийә теббий журнилида тәһрир болуп ишлидим. 1995-Йили америкиға кәлгәндин кейин харвард университетиниң йүрәк қан томур кесәлликлири тәтқиқат орнида ишлидим. Мән илгири хитайда һәрбий дохтур болуп 30 йил адәм қутқузған болсам, америкиға кәлгәндин кейин 10 йил вақит сәрп қилип хитайдики тирик адәм органлирини йөткәш әһвалини тәтқиқат қилдим».

Ваң җийүән 2000-йилдин кейин хитайда партлаш характерлик адәм органлири оператсийәси елип берилғанлиқини мундақ баян қилиду: «1990-йилдин 1998-йилғичә пүткүл хитайда җигәр алмаштуруш оператсийәси қилидиған дохтурханилар 19 иди, 99-йилдин кейин бу хил дохтурханилар һәссиләп ешип 2006-йили 4-айға кәлгәндә 500 гә йәткән. Җигәр алмаштурғанлар 90-йилдин 98-йилғичә 78 киши болса, 99-йилдин кейин бу сан һәссиләп ешип, 2006-йилиға кәлгәндә хитайда җигер алмаштуруш оператсийәси қилдурғанларниң сани 14 миң 85 кишигә йәткән. Оттура һесаб билән һәр йили хитайда 1700 киши җигәр алмаштуруш оператсийәси қилдурған. 2006-Йили хитайда җигәр йөткәш оператсийиси қилдурғанлар 99-йилдикидин 180 һәссә ашқан».

Ваң җийүән йәнә хитайдики бөрәк, җигәр алмаштуруш дохтурханилириниң тирик адәм җигәр вә бөрәк қатарлиқ ички әзалирини ишлитидиғанлиқини нәқилләр билән чүшәндүргән. У мундақ дегән: «материяллардин мәлум болушичә, тйәнҗин 1-мәркизи дохтурханиси, 2006-йилдин башлап һәр йили 5000 қетим җигәр бөрәк алмаштуруш оператсийиси қилған. Мәзкур дохтурханида 500 кариват болуп, дохтурханида бирла вақитта 8 җайда 17 оператсийини бирла вақитта елип бериш мумкин».

Мәзкур һөҗҗәтлик филимда, ваң җийүән әпәнди хитайдики адәм ички әзалириниң елип келиниш мәнбәси һәққидә тохтилип мундақ дәйду: «гәрчә, хитайдики адәм ички әзалири йөткәш оператсийәсини қилидиған дохтурханилар шәрқий шималдики 3 өлкә вә ғәрбий шималдики уйғур аптоном районида аз болсиму, әмма бу орунлар хитайдики тирик адәм органлирини мәхпий тәминләйдиған мәркәзләр дейиш мумкин».

Әнглийәдә муһаҗирәттә яшаватқан уйғур паалийәтчилиридин әнвәр тохти әпәнди, илгири үрүмчи төмүрйол дохтурханисида ташқи кесәлләр дохтури болуп ишлигән. Әнвәр тохти әпәнди хитайда елип берилған адәм ички әзалири оператсийәсидә өлүмгә һөкүм қилинған уйғурларниң органлириниң, улар өлмәй туруп тирик еливелинғандин кейин ишлитилидиғанлиқи һәққидә илгири хәлқаралиқ испат бериш йиғинлирида көп қетим мәхсус доклат бәргән.

Әнвәр тохти әпәнди зияритимизни қобул қилип, хитай җәнубий авиатсийә ширкитиниң адәм ички әзалирини йөткәш мәсилисигә аит хәвәргә өзиниңму диққәт қилғанлиқини билдүрди.

У баянида 2009-йилдин кейин уйғур дияриниң өлүмгә һөкүм қилинған мәһбусларниң ички әзалирини еливелиш һәрикитиниң әң тез көпәйгән мәзгилгә кәлгәнликини билдүрди.

Әнвәр әпәнди 2009-йилдики 5-июл үрүмчи вәқәси вә ундин кейин мәҗбури ғайиб қиливетилгән уйғурлар вәқәсиниңму хитайдики адәм ички әзалири содиси билән зич мунасивәтлик икәнликини билдүрди вә хитай һөкүмитиниң бу әһвалларни үзлүксиз хәлқарадин йошуруп келиватқанлиқини тәкитлиди.

Хитай һөкүмәт таратқулиридики мәлуматлардин ашкарилинишичә, уйғур аптоном районида адәм ички әзалирини ианә қилиш түзүми 2013‏-йилдин башлап йолға қоюлған. «Шинҗаң мәркизи шәһәр гезити» ниң йеқинда ашкарилишичә, уйғур аптоном районида ички әза ианә қилиш түзүми йолға қоюлған 4 йил ичидә аран 23 адәм ички әзасини ианә қилған икән.

Һазирғичә испатланған доклатлардин мәлум болушичә, хитай сәһийә министирлиқи хитайда һәр йили 10 миңға йеқин ички әзаниң көчүрүлидиғанлиқини етирап қилған болсиму, әмма әмили сан буниңдин зор дәриҗидә ешип чүшидикән. Америкидики кишилик һоқуқ паалийәтчиси етан гутман 2016‏-йили елан қилған доклатида, хитайда һәр йили60 миңдин 100 миңғичә адәм ички әзаси көчүрүлидиғанлиқини илгири сүргән иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт