Нургүл ханим үч йил бурун вәтәнгә қайтқан оғлиниң хәвирини күтмәктә

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2020-03-13
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийәдә яшаватқан нургүл ғаппар ханимниң алақиси үзүлгән оғли адилҗан рахман.
Түркийәдә яшаватқан нургүл ғаппар ханимниң алақиси үзүлгән оғли адилҗан рахман.
RFA/Azigh

Дуня аяллар хатирә күни пүтүн дуня миқясида һәр хил шәкилләрдики аяллар һоқуқини қоғдаш паалийәтлири билән хатириләнди. Бирақ уйғур аяллири дуняниң қәйиридә болушидин қәтийнәзәр йәнила кишилик һоқуқ кризиси вә сиясий зиддийәтләрниң қурбани болуп кәлмәктә. Хитайниң уйғур районидики етник қирғинчилиқ сиясәтлири вә йиғивелиш лагерлири түзүлмиси түпәйли чәтәлдики уйғур аяллириниң интайин паҗиәлик қисмәттә икәнлики мәлум болмақта.

Нургүл ғаппар мана мушундақ уйғур аяллириниң биридур. У үрүмчи шәһиридин болуп, икки пәрзәнти бар икән. Нургүл ханим һазир кичик оғли билән түркийәдә яшимақта. У үч йилдин бери вәтәнгә паспорт йеңилаш үчүн қайтқан балисиниң хәвирини тақәтсизлик билән күтмәктикән.

Униң оғли адилҗан раһман 1999-йили 4-айниң 29-күни туғулған болуп, бу йил 21 яшта икән. У 2012-йили 12-айда аниси нургүл билән мисирға оқуш үчүн кәлгән икән. Алтә айдин кийин әзһәр университетиға қобул қилинған.

Адилҗан раһман 2016-йили 5-айда вәтәнгә қайтқан болуп, шу йили 11-айда мисирға тәкрар қайтип кәлгән. Мисирдики хитай әлчиханисиға паспортини йеңилаш үчүн илтимас қилған, бирақ мисирдики хитай әлчиханиси паспортини йеңилап беришни рәт қилип, униң юртиға қайтип йеңилиши керәкликини ейтқан. Адилҗан раһман амалсиз 2017-йили 2-айниң 20-күни вәтәнгә паспортини йеңилаш үчүн қайтқан. Бу нургүл ғаппарниң чоң оғлини әң ахирқи қетим көрүши болуп, униң оғли билән болған алақиси шу йили 4-айниң 1-күнидин етибарән пүтүнләй үзүлгән. 4-Айниң 7-күни нургүл ханим қошнисидин балиси адилҗанниң тутулуп кәткәнликини аңлиған. 

Нургүл ханим бу һәқтә тохтилип, мундақ дәйду: «4-айниң 7-күнидин һазирғичә оғлумниң һечқандақ хәвири йоқ. Оғлум җаза лагеридиму, түрмидиму яки хитайлар башқа бир усуллар билән оғлумни өлтүрүвәттиму, буни билмәймән.»

Нургүл ғаппар һазир вәтәндики оғлиниң әһвалидин қаттиқ әндишәләнмәктә икән.

Нургүл ханим 2012-йили балиси адилҗанни әзһәр университетида оқутуш үчүн мисирға елип кәлгән болуп, оғлини мәктәпкә орунлаштуруп қоюп үрүмчигә қайтқан. Кәйнидин 2016-йили 12-айниң 30-күни балисини көрүп келиш үчүн мисирға қайта кәлгән. Кәйнидин хитай һөкүмитиниң халиғанчә тутқун қилиш вә йиғивелиш лагерлири түзүлмисиниң уйғур районида кәң омумлишиши түпәйли юртиға қайталмай мисирда туруп қалған. 2017-Йили чоң оғли вәтәнгә кетип қайтип кәләлмигәндин кейин кичик оғли билән давамлиқ мисирда туруп қалған. 2018-Йили 2-айниң 28-күни мисирда яшаш имканийити қалмиғанлиқтин түркийәгә келивалған.

2016-Йилиниң башлиридин етибарән мисир һөкүмити хитай һөкүмитиниң бесими билән мисирдики уйғурларни хитайға қайтурушқа башлиған болуп, әйни чағда мисир һөкүмити бу вәқә түпәйли хәлқара җәмийәт вә кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң қаттиқ тәнқидигә учриған иди. Мисирда уйғурларға қаритилған тутқун қилиш һәрикити башлиниши билән түркийәгә келивалған нургүл ғаппар ханим бу җәрянда нурғун җапа-мушәққәт тартқан болуп, аилиси билән болған алақисиниң пүтүнләй үзүлүши нургүл ханимни маддий вә мәниви җәһәттин интайин қийниған. 

Нургүл ханим бу һәқтә тохтилип мундақ дәйду: «мениң вәтән билән алақәм үзүлди, иқтисадий мунасивитимму үзүлди. Бу йәрдики иқтисадий қийинчилиқ, туралғу қийинчилиқи вә бу қийинчилиқларни қандақ бир тәрәп қилиш маңа интайин тәс кәлди.»

Нургүл ғаппар һазир кичик оғли билән түркийәдә яшаватқан болуп, вәтәндики пәрзәнтидин, ата-анисидин вә пүтүн тонуш билишлиридин хәвәр алалмайватқиниға үч йил болған. Нургүл ханим коруна вируси сәвәблик оғли вә вәтәндики аилисидин қаттиқ әнсиримәктә икән. Нургүл ханим йиғивелиш лагери яки түрмигә солиниш еһтималлиқи болған оғли һәққидики әндишилирини баян қилип йәнә мундақ деди: «бир нәччә айниң яқи корона вируси тарқалди. Корона вируси сиртта нормал яшаватқан инсанларға нисбәтәнму қоғдиниш бир қәдәр тәс болған вирус болуп, биз қоғдиналмайватқан әһвал астида җаза лагери вә түрмидики кишиләр өзини қандақму қоғдайду? уларниң тазилиқ шараити вә тамақлири интайин начар турса.»

Көзәткүчләрниң қаришичә, хитайниң уйғур районидики сиясәтлири вә йиғивелиш лагери түзүлмиси уйғур районидики кишиләрниңла һаятиға тәсир йәткүзүп қалмай, бәлки чәтәлдики уйғур аилилириниң турмушиғиму қаттиқ тәсир йәткүзмәктә икән. Оғли вә аилиси билән алақиси пүтүнләй үзүлгән, истанбулда маддий вә мәниви қийинчилиқларға дуч кәлгән нургүл ханим кишилик һоқуқ тәшкилатлири вә хәлқара җәмийәтни зулумға сүкүт қилмаслиққа чақирди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт