Türkiyediki Uyghurlar: bu yilqi roza héytimiz könglimiz sunuq ötmekte

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2017-06-26
Élxet
Pikir
Share
Print
Roza héyt namizigha kelgen Uyghur jama'iti namazdin kéyinki kolléktip nashtigha hazirlandi. 2017-Yili 26-mart, türkiye.
Roza héyt namizigha kelgen Uyghur jama'iti namazdin kéyinki kolléktip nashtigha hazirlandi. 2017-Yili 26-mart, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Bügün, islam dunyasining eng chong héytliridin biri, Uyghurlarning diniy héytliridin biri bolghan roza héytning ikkinchi küni. Héytlar, insanlar otturisidiki adawetlerni tügitip, öz-ara hemkarlishishni kücheytidighan, qérindashlardek bir-birini baghrigha bésip héytlishidighan kündur.

Biz ziyaret qilghan Uyghurlarning éytishiche, bu kün chet'ellerde yashawatqan Uyghurlar üchün bolsa, bekrek mung, qayghu we ghem basidighan, séghinish, hijran otliri yenimu küchiyidighan, köngli yérim bolidighan künler iken.

Bügün roza héytning 2-küni, Uyghurlar eng köp olturaqlashqan istanbul, qeyseri we enqere qatarliq sheherlerdiki bezi Uyghurlar bir yerge jem bolup, Uyghurlarning aditi boyiche héyt namizidin kéyin, türkiyede alemdin ötken Uyghurlarning qebrisini ziyaret qilip, du'a tilawet qilghandin kéyin, chonglardin bashlap öymu-öy aylinip héyt petisi oqumaqta.

Biz bu heqte melumat igilesh üchün türkiyening enqere, istanbul we qeyseri sheherliride yashawatqan Uyghurlar bilen söhbet élip barduq.

Zhurnalist mirkamil qeshqerli ependi enqere shehiride, gerche Uyghurlarning sani az bolsimu, uzara héytlishiwatqanliqini, emma bu yil Uyghurlarning wetinidiki uruq-tughqanliri bilen téléfon bilenmu bolsa héytlishalmighanliqini, köngüllirining sunuq ikenlikini éytti.

Türkiyening eng chong sheherliridin biri bolghan istanbul shehiri Uyghurlar eng köp olturaqlashqan sheherlerdin biri bolup,bu Uyghurlar istanbulning zeytinburni, aqsaray, sefaköy rayonlirida turidu. Mezkur Uyghurlar 1949-1950-yillarning bashliridin tartip bügünki kün'giche türkiyege kélip olturaqliship qalghan Uyghurlardur. Bu Uyghurlar her héytni Uyghurlarning örp- adetliri boyiche ötküzüp kelmekte. Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan xemit göktürk ependi öz tesiratlirini otturigha qoydi.

Türkiyening ottura rayonigha jaylashqan qeyseri shehiri Uyghurlar eng köp olturaqlashqan jaylardin biri bolup, bu yerde 1964-yili köchüp kelgen Uyghurlar bilen 2014-2015 yilliri kelgen Uyghurlar ayrim-ayrim ikki mehellide turuwatqan bolsimu, bu yilqi roza héytini birlikte ötküzgen. Qeyseride pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti mu'awin re'isi emrullah efendigil ependi qeyseridiki Uyghurlarning 53 yildin béri wetinidiki héyt aditini özgertmestin ötküzüwatqanliqini bayan qildi.

Emrullah efendigil ependi bu yilqi roza héytni yéngi kelgen Uyghurlar bilen birlikte Uyghurlarning en'enisi boyiche dastixan teyyarlap, öz-ara petiliship yaxshi ötküzgenlikini ilgiri sürdi.

Yéngi kelgen musapirlardin imin qari burun kelgen Uyghurlar bilen yéngi kelgen Uyghurlarning bir yerge jem bolup xushal-xuramliq ichide héyt ötküzüwatqanliqini, emma wetende bésim astida yashawatqan Uyghurlarni oylap köngüllirining qattiq yérim bolghanliqini bayan qildi.

1964-Yili türkiyening qeyseri shehiri exmet yesewiy mehellisige 200 a'ile Uyghur jaylashturulghan idi. Bu Uyghurlar 1960-yili ghulja, qeshqer we yeken qatarliq jaylardin afghanistan'gha chiqip, afghanistanda bir mezgil turghandin kéyin 1964-yili türkiye hökümiti teripidin qeyserige élip kélinip orunlashturulghan. 2013-2014 Yillirida malayshiya we tayland arqiliq kelgen Uyghurlardin 1600 etrapida Uyghur bu yerge jaylashturuldi. Enqerede yashawatqan Uyghurlar bolsa dölet idariside ishlewatqan we aliy mekteplerde oquwatqan Uyghurlardin ibaret.

Toluq bet