Алматада «иҗадкар» журнили мәмликәтлик ройхәттин өтүп нәшр қилинмақта

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2017-06-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Иҗадкар» журнилиниң муқависи
«Иҗадкар» журнилиниң муқависи
RFA/Oyghan

Йеқинда алмата шәһиридә чиқидиған «иҗадкар» әдәбий-публистикилиқ, илмий-аммибап журнал қазақистан җумһурийити мәдәнийәт вә ахбарат министирлиқиниң ахбарат вә архиплар комитети тәрипидин ройхәткә елинди. Шу мунасивәт билән униң иккинчи сани йоруққа чиқти. Журналниң тәсисчиси «мир» нәшрият өйи йенидики «сада» чәклик ширкити болуп, журнал һәҗми 9 басма тавақни игиләйду, йилиға төрт қетим нәшр қилиниду.

«Иҗадкар» журнилиниң дәсләпки сәһипилиридә «қазақ газеттери» җавабкарлиқи бирләшмисиниң баш мудири, муһәррирләр кеңишиниң рәиси җумабек кенжалин өз тәбрикнамисидә мундақ дәп язған: «иҗадкар нәшриниң өз оқурмәнлирини мустәқил қазақистанда өмүр сүрүп, әдәбият дунясида сөз маһири болған шаир, язғучиларниң бәдиий әмгәклири билән бир қатарда шәрқий түркистандики уйғур язғучилириниң әсәрлири шундақла дили, дини бир түркий тиллиқ қериндаш милләтләр вә дуняви әдәбиятниң есил җәвһәрлири билән тонуштурушни көзләйдиғини махтинарлиқ.»

Журналниң баш муһәррири, шаир әхмәтҗан исрапилофниң ейтишичә, қазақистандики уйғур әдәбияти оттура асия бойичә һәртәрәплимә раваҗланған әдәбият болуп, у өткән әсирниң, болупму 70- вә 80-йиллири әң гүлләнгән пәллисигә йәткән иди. Бу чағларда «қазақистан», «өнер», «җазуши», «мектеп» нәшриятлирида һәр йили 20-30 китаб, шундақла 200-300 басма тавақ көлимидә әдәбий әсәрләр һөкүмәт хираҗитидә чиқирилатти. Әсәрләр кәм дегәндә 5-6 миң данә әтрапида нәшр қилинип, дөләт сода орунлири тәрипидин оқурмәнләргә тарқитилатти. Ә. Исрапилоф язғучиларниңму у вақитларда өз әмгәклиригә мунасип қәләм һәққи елип, һөкүмәт тәрипидин алаһидә ғәмхорлуқ астиға елинғанлиқини, кейинки йилларда болса, буниң барлиқиниң күчидин қалғанлиқини, һазирқи күндә йетилип келиватқан яш иҗадкарларниң әсәрлирини нәшр қилип, китабханларға тонуштуруш имканийитиниң йоқлуқини оттуриға қоюп, мундақ деди: « ‹иҗадкар' журнилини нәшр қилиштики мәқсәт мушу бошлуқни толдуруштин ибарәт. Шуни алаһидә тәкитләш керәкки, совет дәвридиму, һазирму қазақистанда уйғур тилида дөләт тәрипидин нәшр қилинидиған бирму журнал болмиди. Раст, ‹пәрваз' мәҗмуәси ‹жазуши' нәшрияти йенида йилиға бир рәт 24 басма тавақ көлимидә 4-5 йил йоруқ көрди. 87-Йилниң ахирида уни йилиға төрт рәт чиқирип, журналға айландуруш һәрикити қолға елинған иди. Әмма, түзүмниң өзгиришигә бағлиқ бу арминимиз рояпқа чиқмиди. Шундақтиму арида ‹дидар', ‹арзу' журналлири шәхсийләрниң һамийлиқида бир аз чиқип, кейин йепилип кәтти.Һазир чиқиватқан ‹интизар' журнили икки басма тавақ көлимидә йоруқ көрүватиду. Икки йилдин бери мәвсумлуқ ‹ғунчә' балилар журнили чиқишқа башлиди. Лекин уларниң тәқдириму мәҗһул. Шундиму ‹иҗадкар' журнилини нәшр қилишқа тәвәккүл дәп бәл бағлидуқ. Чүнки, милләтниң паспорти болған тилдин, әдәбияттин, мәдәнийәттин мәһрум болуш хәвпи ишик чекип турупту.»

Ә. Исрапилоф шундақла һазирчә бу журналниң җәмийәтлик бирләшмиләр тәрипидин қоллап-қуввәтләнмәйватқанлиқини, униң санлирида уйғур дияри язғучилириниң, журнал тәсисчилириниң, қазақистан уйғур әдәбиятиниң һүлини қурған, лекин исимлири унтулуп кетиватқан шәхсләрниң, шундақла һәр қандақ қийинчилиқларға қаримай, өзлириниң иҗадини давамлаштуруп келиватқан әдибләр, болупму яш иҗадкарларниң әсәрлирини хәлққә тонуштуруш үчүн барлиқ имканийәтләрдин пайдилиниватқанлиқини илгири сүрди. Ә. Исрапилофниң тәкитлишичә, журнал қериндаш хәлқләр әдәбиятлирини тонуштурушниму мәқсәт қилмақта. Журнал келәчәктә милләт ғемини ойлаватқан барлиқ шәхсләрниң қоллап-қуввәтлишигә тайинип, бу пилдирлап йениватқан отни мәшәлгә айландурмақчи.

Һазир алмата вилайитиниң байсейит йезисида истиқамәт қиливатқан атақлиқ шаир җәмшит розахунофниң пикричә, «иҗадкар» журнили мәзмуни җәһәттин өзигә хас өзгичиликкә игә болуп, униңда иҗадкарларниң әсәрлири һәртәрәплимә берилгән. Журналда шундақла қазақистандики уйғур әдәбиятиниң барлиқ саһәлиридин, жанирлиридин, темилиридин әсәрләр, уйғур алимлириниң уйғур әдәбиятшунаслиқиниң һәр хил мәсилилиригә бағлиқ тәтқиқатлиридин мақалиләр орун алған. Униң ейтишичә, яш иҗадкарларниңму әсәрлири китапханлар диққитигә сазавәр болмақта. Җ. Розахуноф, биринчидин, журналниң бәдиий җәһәттин техиму мукәммәллишишиниң, униң сапасиниң яхшилинишиниң бир қанчә мумкинчиликлириниң барлиқини билдүрүп, мундақ деди: «биринчидин, бурунқи ‹пәрваз' журналлириға охшаш болуши үчүн уни каталогқа киргүзүш керәк. Хәлқниң уни йезилип елиши наһайити муһим мәсилә. Йәнә бир мәсилә, бу журнални уйғур язғучилар кеңишиниң йенида дөләт буйрутмиси бойичә чиқидиған журналға айландурушимиз керәк. Шу вақитта журнал хәлқимизниң көңлигә йетиду дәп ойлаймән.»

Җ. Розахуноф һәр қандақ бир әсәрниң хәлқ сөйүп оқуйдиған нәшргә айлиниши үчүн униңда заман тәлипигә җаваб берәләйдиған муһим мәсилиләрниң орун елиш лазимлиқини, шундақла әсәрниң мәзмун, тил вә услуб җәһәттинму йетилгән дәриҗидә болуш керәкликини алаһидә тәкитлиди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт