Түркийәдә абдуреһим өткүр вә «из» романи һәққидики тәтқиқатлар күчәймәктә

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2017-10-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Истанбулдики боялиқуш нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған, даңлиқ шаири вә язғучиси абдуреһим өткүр әпәндиниң «из» романиниң муқависи.
Истанбулдики боялиқуш нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған, даңлиқ шаири вә язғучиси абдуреһим өткүр әпәндиниң «из» романиниң муқависи.
RFA/Erkin Tarim

Түркийәдә абдуреһим өткүр әсәрлири вә «из» романи һәққидики тәтқиқатлар изчил күчәймәктә.

Уйғурларниң даңлиқ шаири вә язғучиси абдуреһим өткүр вә униң әсәрлири түркийәдә әң яхши тонулған. Униң «из» романи истанбулдики боялиқуш нәшрияти тәрипидин нәшр қилинди. Өткән ай нәшр қилинған, таш вариқиға «из-уйғур түрклириниң мәвҗут болуп туруш көрүши» дегән хәт йезилған әсәр түркийәдә һәр қайси китабханиларда вә қайнақ нәшриятиниң интернет арқилиқ сетиш торида сетилишқа башлиди.

Тонулған язғучи абдуреһим өткүрниң «из» романида 1912-йилидики төмүр хәлипә қозғилиңи баян қилинған болуп, мәзкур әсәр уйғур әдәбиятидики муһим тарихий роман һесаблиниду. Абдуреһим өткүрниң әсәрлири тоғрисида түркийәдә елип бериливатқан тәтқиқатлар вә сақлиниватқан мәсилиләр немә? дегәнгә охшаш соалларға җаваб тепиш үчүн измирдики әгә университети оқутқучиси, профессор доктор алимҗан инайәт әпәнди, әнқәрә университети тил вә тарих-җуғрапийә факултети уйғур тили оқутқучиси доктор айхан челикбай әпәнди вә шиветсийәдә туруватқан уйғур зиялийси зулһаят өткүр ханимлар билән сөһбәт елип бардуқ.

Зулһаят өткүр ханим бовисиниң «из» романиниң түркләргә уйғурларниң тарихини, әдәбиятини вә өрп -адәтлирини тонутуш үчүн зор әһмийәткә игә икәнликини баян қилди.

Әгә университети оқутқучиси профессор доктор алимҗан инайәт әпәнди даңлиқ язғучи вә шаир абдуреһим өткүрниң «из» романиниң зор әһмийәткә игә әсәр икәнликини баян қилди.

1991-Йилида совет иттипақи йимирилгәндин кейин түркийәдә түркий милләтләрниң әдәбияти тоғрисидики тәтқиқатлар йеңи бир басқучқа кирди. Университетларда уйғур язғучи-шаирлири тоғрисида илмий мақалиләр йезилишқа башлиди. Абдуреһим өткүрниң шеирлири тоғрисида ғази университети оқутқучиси һүля қасапоғлу ханим 1994-йили «уйғур шаири абдуреһим өткүрниң шеирлири тоғрисида тәһлил» мавзулуқ докторлуқ илмий мақалисини язди. Мәзкур илмий мақалә 1998-йили түркийә маарип министирлиқи нәшрияти тәрипидин нәшр қилинди. Профессор алимҗан инайәт әпәнди 25 йиллиқ оқутқучилиқ һаятида абдуреһим өткүрниң әсәрлирини алаһидә әһмийәт берип оқутқанлиқини, «из» романи тоғрисида докторлуқ илмий мақалиси яздурғанлиқини, бу роман тоғрисида көп санда илмий мақалиниң елан қилинғанлиқини баян қилди.

Әнқәрә университети тил вә тарих-җуғрапийә факултети уйғур тили оқутқучиси доктор айхан челикбай әпәнди түркийәдә уйғурчә роман, һекайә вә шеир тәрҗимисидә яхши уйғурчә билидиған түрк әдәбиятчиларниң азлиқи, уйғур әдәбиятчиларниң кәмчил болушидәк сәвәбләр түпәйли уйғур әдәбиятиниң түркийәдә йетәрлик дәриҗидә тонулмайватқанлиқини баян қилди.

Түркийәдә йәнә язғучи сәйпидин әзизиниң «султан сутуқ буғрахан» намлиқ тарихи романи 2000-йилида әнқәрәдики оҗақ нәшрияти тәрипидин, пәрһат җиланниң «мәхмут қәшқири» намлиқ тарихий романи 2015-йили истанбулдики какнус нәшрияти тәрипидин, әхмәтҗан һаширийниң «идиқут» намлиқ тарихий романи 2015-йилида явро-асия язғучилар җәмийити тәрипидин түрк тилида нәшр қилинған иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт