Тайландта панаһлиниватқан сабиқ хитай әскириниң уйғур дияри һәққидики баянлири (2)

Мухбиримиз меһрибан
2019-05-02
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түрмидә сорақ қилиниватқан уйғур сиясий мәһбус.
Түрмидә сорақ қилиниватқан уйғур сиясий мәһбус.
Social Media

Ли нәнфей әпәнди сөһбитимизниң бүгүнки қисмида 2013-йили 8-айниң ахиридин 2013-йилиниң ахириғичә ғулҗа шәһәрлик сақчи идариси тәрипидин «дөләт һакимийитини ағдурушқа урунуш» җинайити билән тутқун қилинип, 2 ай қамақта ятқанлиқи һәққидики қисмәтлирини сөзләп өтти: «улар мени икки ай қамап қоюшти. Уларниң мәқсити мени иқрар қилдуруш, мениң шериклиримни тепип чиқиш иди, әмма мән иқрар қилмидим. Уларниң аиләмгә әвәткән һөҗҗитидә ‹47 күн тутуп турулди' дәп йезилипту. Уларниң мени 1-қетим тутқун қилған вақти 8-айниң 23-күни иди. Кейинки бирқанчә күндә әркинликим чәкләнди. У күни аиләм бойичә тутқун қилиндуқ. Шу күнки тутқунда аилә бойичә 24 саәтлик вәһимә вә су бәрмәй ач қоюш җазасиға учридуқ, десәм хата болмайду. Сақчиларниң өй ахтурушидин кейин аялим вә 2 яшлиқ қизим қоюп берилди. 9-Айниң 7-күни қамақханиға елип келиндим.»

Ли нәнфей әпәнди тутқун қилинған дәсләпки күнләрдә ғулҗа шәһәрлик сақчи идарисиниң йәр асти қамақханисида өзи учриған қийнап сорақ қилиниш җәряни һәққидә мәлумат бәрди: «солақханида йепинча йоқ иди, 9-ай болғини үчүн ахшамлири толиму соғуқ болатти. Улар еғир җаза һөкүм қилинған башқа җинайәтчиләрни түрмидики сиясий җинайәтчиләрни назарәт қилишқа орунлаштуратти. Зәһәр йөткәш дегәндәк җинайәт билән қамалғанлар җазасини йениклитиш үчүн сақчиларға һәмкарлишатти. Уларниң маңа билдүрүшичә, улар солақханидики сиясий мәһбусларниң өзара параңлашқини, немиләрни дегәнликини вә башқа әһвалларни йәткүзүшкә буйрулидикән. Сақчиларму уларни даим елип чиқип кетип әһвал игиләйти, сиясий җинайәтчиләрниң өз-ара параңлишишиға йол қоюлмайти.»
Ли нәнфей әпәнди тутқун қилинған дәсләпки күнләрдә саәт-саәтләп қорқутуш, бешиға қара халта кийдүрүлүп таяқ йейиш, йолвас орундуқта олтурғузуп қоюлуш, ток калтикидә думбалиниш, қолиға төмүр койза селинип, деризиниң төмүр ришаткисиға есип қоюлуш қатарлиқ хилму-хил тән җазалириға учриғанлиқини баян қилди:

«Йолвас орундуққа олтурғузулуп сорақ қилинишни адәттики әһвал дейишкә болиду. Қаттиқ қийин-қистақ билән сорақ қилинған җайим ғулҗа шәһәрлик сақчи идарисиниң йәр асти сорақханисида болди. У йәрдә таяқ йидим. Сақчилар ток калтики билән җинси әзайимға урди. Йолвас орундуқ төмүрдин ясалған болуп, униңда олтурғиниңизда путиңиз төмүрдин ясалған икки төшүккә тиқилип чүшәп қоюлиду, қолиңиз беғишидин қисип қоюлиду. Мән бирқанчә қетим бу хил орундуққа олтурғузулдум. Ғулҗа шәһәрлик сақчи идарисиниң йәр асти сорақханисида вә областлиқ сақчи идарисиниң солақханисиниң күтүвелиш өйидә бу хил орундуққа олтурғузулдум. Улар мени шериклиримни иқрар қилишқа мәҗбурлиди. Әмма мән иқрар қилсамла җинайәтчи болидиғанлиқимни биләттим, шуңа иқрар қилмидим. Қолумниң бармақлири қисилғанлиқи үчүн һазирғичә бармақлиримни түзлийәлмәймән.» 

Ли нәнфей әпәнди өз бешидин кәчүргән тән җазалириниң түрмидики уйғур мәһбусларға селиштурғанда йәнила көп йеник дейишкә болидиғанлиқини әскәртип өтти.

У баянида йәнә өзини сорақ қилған хәмит исимлик туңган сақчиниң дәсләпки чағларда уни қорқутуш үчүн түрмидә уйғур мәһбусларни қийнаватқан көрүнүшләрни өзигә көп қетим көрсәткәнликини билдүрди.

Ли нәнфей әпәнди бүгүнки сөһбитимиз ахирида йәнә хитай һөкүмитиниң өзигә охшаш бир хитайға қилған зулумлириға қариғанда уйғур мәһбусларға техиму қаттиқ зулум салидиғанлиқини тәсәввур қилғили болидиғанлиқини тәкитлиди.

Ли нәнфей әпәнди икки айлиқ тутқунда тән җазалириға учриған әһвалдиму сақчиларниң униңға артқан «партийә қуруп дөләт һакимийитини ағдурушқа урунуш» җинайитини бойниға алмиғанлиқини, икки айдин кейин йеник бир тәрәп қилинғанлиқи ухтурулуп, гунаһсиз дәп қоюп берилгәнликини баян қилди. У бу икки айлиқ тутқундин кейин хитайдин қечип чиқиш ирадисигә кәлгәнлики вә 2014-йил 4-айда әсли юрти әнхуйдики дадисини көрүп келиш баһанисидә йүннән арқилиқ тайландқа чечип чиққанлиқини баян қилди. У ахирида бүгүнки күндә бу әһвалларни дуняға ашкарилашни өзиниң бурчи дәп қариғанлиқи үчүн әркин асия радиосиниң зияритини қобул қилғанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт