Лявтйәнчи ханим: бир милли қәһриман дуняға кәлди

Ихтиярий мухбиримиз азад
2014-12-30
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Лявтйәнчи ханим қәйсәр абдурусул вә бей лиң әпәндиләр билән хәлқара қәләмкәшләр қурултийида 2014-йил 2-өктәбир бишкәк.
Лявтйәнчи ханим қәйсәр абдурусул вә бей лиң әпәндиләр билән хәлқара қәләмкәшләр қурултийида 2014-йил 2-өктәбир бишкәк.
RFA/Azad


«Демократик хитай» торида ляв тйәнчи ханимниң «бир миллий қәһриман дуняға кәлди» намлиқ мақалиси илан қилинди.

Аптор мақалисидә, коммунистик хитай һакимийитиниң милләтләр мунасивитигә қарита тарихи нуқтидин тәһлил йүргүзүшни һәмдә уйғур хәлқиниң аптономийәлик һоқуқлириниң һәқиқи әмәлийләштүрүлүшини тәшәббус қилған илһам тохтини бөлгүнчилик җинайити билән қарилап, һечқандақ җинайи пакитлар дәлилләнмигән туруқлуқ уни қанунсизлиқ билән муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилғанлиқини қаттиқ әйиблигән.

Хитай һакимийитиниң қанунсиз һөкүми илһам тохтини адәттики бир зиялийдин уйғур хәлқиниң қәлбидики миллий қәһриманға айландурди, чүнки у шунчивала еғир наһәқчиликкә учриған, буниңдин кейинки пүтүн үмри түрмидә өтидиған туруқлуқ йәнила уруқ - туғқанлири вә өз хәлқини өчмәнликни ташлап кәлгүсигә үмидварлиқ билән қарашқа, уйғур хәлқиниң һәқ - һоқуқлириниң һаман бир күни җәмийәтниң етрап қилишиға һәмдә қанунниң қоғдишиға еришидиғанлиқиға ишинишкә чақирди, дәп язиду аптор мақалисидә.

Хитай һакимийитиниң миллий сиясити һәққидә тохталған ляв тйәнчи ханим мақалисидә йәнә мундақ дәйду:

Бир қанчә он йилдин буян хитай һакимийити милләтләр ара миллий бөлгүнчилик вә миллий өчмәнлик пәйда қилип һәр түрлүк рәзил вастиләрни ишқа селип, уйғур, тибәт қатарлиқ милләтләргә ерқий кәмситиш сияситини қоллинип кәлди.

Болупму, коммунистик һакимийәтниң уйғур илида йүргүзүватқан мәдәнийәтни вә миллий маарипни хитайлаштуруш, ишинча әмгәк күчлирини орунлаштуруш ниқаби билән уйғур қизлирини түркүмләп хитай өлкилиригә йөткәш, яш өсмүрләрни ана тил муһитидин айриветип ассимилиятсийә қилишни мәқсәт қилған хитай өлкилиридә шинҗаң синиплирини ечиш, уйғур хәлқиниң өрп - адәтлири һәмдә диний һәқ - һоқоқлириниң дәпсәндә қилиниши қатарлиқларға қарита илһам әпәнди мәрданилиқ билән тәнқид йүргүзүп, хитай даирилирини уйғур хәлқиниң аптономийәлик һоқоқлириға һөрмәт қилишқа чақирған һәмдә өзи башқурған «уйғур биз» тор бети арқилиқ хитайдики һәр қайси милләтләрниң охшимиған өрп - адәт вә турмуш шәклигә қарита тарихи ноқтидин тәһлил йүргүзүп, милләтләр арисидики өз - ара пәрқләрни миллий өчмәнликниң сәвәби дәп қаримаслиқни тәвсийә қилған иди. Мана мушундақ дөләт үчүн төһпикар устаз болушқа тегишлик адәм хитайдики коммунистик һакимийәт тәрипидин «дөләтни парчилашқа урунған» дегән бәтнам билән өмүрлүк қамақ җазасиға һөкүм қилинди.

Мухбиримизниң телифун зияритини қубул қилған ляв тйәнчи ханим бу һәқтә тохтилип мунуларни билдүрди:

- Илһам тохти интайин мотидил көз қараштики бир алим. Униң уйғур или мәсилисидики мәйдани һәқиқәтән толиму ақиланә. Раст гәпни қилсам, әгәр мән уйғур пәрзәнти болған болсам, униң бундақ мотидил көз қарашлирини қобул қилалмаслиқим мумкин. Бир уйғурниң алими болуш сүпити билән у хитайдин айрилип мустәқил болушни тәләп қилишқа тамамән һоқоқлуқ болсиму, у әзәлдин бундақ тәләпни оттуриға қойғини йоқ.

Бүгүнки дуняда кичик милләтләрниң чоң дөләтләрдин айрилип мустәқиллиқ тәләп қилиши һечким тосуп қалалмайдиған бир чоң еқим. Шуңлашқа уйғур, тибәт, моңғул қатарлиқ милләтләрниң хитайдин айрилип мустәқиллиқ тәләп қилишини тамамән чүшинишкә болиду.

Лявтйәнчи ханим йәнә мунуларни билдүрди:

- Илһам тохтиниң нами бүгүнки күндә һәқиқәтниң, тинчлиқниң, мәрданилиқниң һәмдә әқил - парасәтниң символи болуп қалди. У әзәлдин өзини бир сиясиюн дәп қаримиған болсиму, мән уни сиясиюнларға хас йирақни көрәрликкә игә, милийонлиған қәлибләрни өзигә җәлип қилалайдиған миллий күрәшниң даһиси дәп тонуймән. Шундақла мән уни ялғуз уйғур хәлқиниңла даһиси болуп қалмай, барлиқ әркинлик, демократийә һәмдә инсан һоқуқи үчүн күрәш қиливатқанларниң даһиси болушқа лайиқ инсан дәп қараймән.

Лявтйәнчи ханим мақалисиниң ахирида йәнә мундақ дәйду:

- Җуңголуқларниң өзлириниң тәпәккүр шәклини өзгәртидиған вақти аллиқачан йетип кәлди. Бейҗиң һакимийитиниңму һаким мутләқ түзүлмидин ваз кечип, һәр милләт хәлқиниң арзу - арманлириға һөрмәт қилип, хәлқ аммисиниң җаниҗан мәнпәәтини дәпсәндә қилишни тохтитип, инақ болған бир муһит яритишни ойлишидиған вақти аллиқачан йетип кәлди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт