Д у қ рәиси долқун әйса б д т да муһим учришишлар өткүзгән

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2018-02-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Д у қ иҗраийә комитети рәиси долқун әйса әпәнди б д т ниң алдида. 2014-Йили, авғуст.
Д у қ иҗраийә комитети рәиси долқун әйса әпәнди б д т ниң алдида. 2014-Йили, авғуст.
RFA/Erkin Tarim

 

20-Феврал б д т ниң җәнвәдики мәркизидә башланған «10-нөвәтлик җәнвә кишилик һоқуқ вә демократийә алий йиғини» ға қатнишиш үчүн барған д у қ рәиси долқун әйса әпәнди, б д т мәркизидә бу йиғиндин кейин 3 күн давамлашқан түрлүк паалийәтләрни елип барған.


Долқун әйса әпәндиниң бу үч күнлүк паалийәтлирини хуласиләп мәлумат беришичә, у б д т кишилик һоқуқ алий комиссарлиқида, б д т муһаҗирлар йүксәк комиссарлиқида вә бәзи дөләтләрниң б д т дики әлчиликлиридә уйғур дияриниң нөвәттики вәзийитини аңлитиш йүзисидин муһим учришишларни өткүзгән.

Долқун әйса әпәндиниң билдүрүшичә, бу йил 10-айда б д т да хитайниң кишилик һоқуқ вәзийитини омумйүзлүк көздин көчүрүш йиғини өткүзүлидиған болуп, бу йиғин хитайниң уйғур елидики еғир бастуруш сиясәтлирини паш қилишниң яхши пурсити һесаблинидикән. Буниң үчүн, ихтияр қилған дөләт вә тәшкилатларниң 3-айниң 22-күнигичә хитайдики инсан һәқлири дәпсәндичиликигә аит доклатлирини б д т кишилик һоқуқ комитетиға тапшуруши шәрт болуп, долқун әйса әпәнди д у қ ниң бу һәқтә тәпсилий бир доклат тәйярлиғанлиқини тилға алди.

21-Феврал долқун әйса әпәнди шиветсарийәниң б д т да турушлуқ әлчилири билән көрүшкәндә, уйғур дияриниң күнсери яманлишиватқан вәзийитини аңлатқан һәмдә бу йил 10-айда өткүзүлидиған хитайниң кишилик һоқуқ вәзийитини омумйүзлүк көздин көчүрүш йиғинида, шветсарийә вәкиллириниң уйғурларниң нөвәттики вәзийитидин мәлумат беришини вә хитай һөкүмитигә бесим ишлитишни тәләп қилған.

Бир йерим саәт давамлашқан бу сөһбәт җәрянида, долқун әйса әпәнди уйғур елидики «йепиқ тәрбийиләш мәркизи» тоғрисида, уйғурларниң етиқад әркинликиниң дәпсәндә қилиниш мәсилиси вә муһәммәд салиһ дамолламға охшаш диний өлималар мәсилилириниму тилға елип өткән.

Долқун әйса әпәнди 22-феврал күни б д т муһаҗирлар йүксәк комиссарлиқида елип барған сөһбәтлири җәрянида, нуқтилиқ һалда уйғур мусапирлири мәсилини оттуриға қоюп, түркийә, булғарийә, тайланд вә малайшиядики уйғурларни қутулдуруш ишиға б д т ниң җиддий көңүл бөлүшни тәләп қилған.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди б д т да елип барған бу 3 күнлүк паалийәтлири җәрянида йәнә, бәзи ғәрб демократик дөләтлириниң б д т дики әлчилири билән айрим-айрим көрүшкән вә уйғурларниң омумий вәзийитидин әтраплиқ мәлуматлар бәргән. Д у қ тәрипидин һазирланған уйғурларниң нөвәттики вәзийитигә аит архип материялларни уларға тәқдим қилип, үнүм беридиған бир шәкилдә хитайға бесим ишлитишни тәләп қилған.

Д у қ программа йетәкчиси питер ирвен әпәнди бу қетимқи паалийәтләр һәққидә тохталғанда, д у қ рәиси долқун әйсаниң уйғурлар мәсилисини аңлитиш үчүн б д т да көплигән әһмийәтлик учришишларни өткүзгәнликини тилға алди. У мундақ деди: «долқун әйса уйғурлар мәсилисини әмәлий пакитлири билән оттуриға қоюп, көплигән кишиләрниң җиддий диққитини қозғиди. Әлвәттә, хели җиқ учришишлар йепиқ елип берилди һәм сөһбәт мәзмуниниң ашкариланмаслиқи тәләп қилинди. Чүнки, хитайниң б д т дики лоби паалийәтлири күчлүк болуп, уйғурлар мәсилисигә интайин сәзгүр қарайду. Бу сәвәблик, 3 күнлүк бу учришишлар һәққидә тәпсилий тохтилиш имканимиз йоқ. Әмма йиллардин буян елип барған паалийәтлиримизниң үнүмини көрүватимиз. Барғансери көп кишиләр уйғурлар мәсилисигә қизиқиватиду.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт