Jewlan shirmemet: xitay saqchiliri dadam arqiliq manga tehdit saldi, apamni izdeshtin tosushqa urundi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-06-01
Élxet
Pikir
Share
Print
jewlan-shirmemet.jpg
jewlan-shirmemet.jpg
Photo: RFA

Süydüngdiki mehbus anisining qoyup bérilishi üchün türkiyede 6 aydin buyan axbarat wasitisi arqiliq heriket qilip kéliwatqan jewlan shirmemet bügün, yeni 1‏-iyun küni süydüngdiki dadisidin ushtumtut téléfon tapshuruwalghan. Dadisi téléfonda, he dégendila uni eyiblesh bilen birlikte türmidiki anisi üchün heriket qilmasliqqa dewet qilghan. Bu heqte radiyomizgha bergen melumatida dadisining saqchilar teripidin sözlitilgenlikini ilgiri sürgen jewlan shirmemet anisi türmidin chiqmay turup sükütte turushining mumkin emeslikini bayan qildi.

12 Yildin buyan türkiyede yashawatqan jewlan shirmemet deslepki 10 yilda, a'ilisining bixeterlikini közde tutup, xitaygha qarshi söz heriketlerdin pütünley saqlan'ghan, hetta ijtima'iy axbaratlarda Uyghur weziyitige alaqidar uchurlarni ortaqlishistinmu özini tartip kelgen bolsimu, lékin uning éhtiyatchanliqi qilche kargha kelmigenidi.

Milyonlarche Uyghur qatarida 2017 ‏-yili iz-déreksiz ghayib bolup ketken a'ile-tawabi'atidin anisining 5 yil késiwétilgenliki, dadisi we inisining bir yildin lagérdin yétip chiqqanliqidin ötken yilning axirqi heptiliri xewer tapqan jewlan shirmemet bu yilning béshidin bashlap, bu a'ile paji'esini axbaratqa kötürüp chiqqan we anisining qoyup bérilishi üchün izchil heriket qilip kéliwatqanidi. Uning radiyomizgha inkas qilishiche, u bügün, yeni 1 ‏-iyun küni, 3 yildin buyan alaqisi üzülüp qalghan dadisidin ushtumtut téléfon tapshuruwalghan. Dadisi téléfonda he dégendila uni eyiblesh bilen bille uni anisi heqqide heriket qilmasliqqa dewet qilghan.

Dadisining sözliridin, xitay saqchilirining özige bériwatqan tehdit signalini éniq hés qilghan jewlan shirmemet dadisining bu tenqid we tenbihlirini ret qilghan hem anisi süriye tursun türmidin qoyup bérilmey turup, herikettin toxtishining mumkin emeslikini dadisigha ochuq bildürgen. U bu meydanini buningdin ikki aylarche ilgiri xitay türkiyediki konsulxanisidin téléfon tapshuruwalghandimu ochuq bayan qilghanidi.

Melum bolushiche, bügünki téléfon "Söhbiti" ge dadisi bilen bille taghisi we inisimu qétilghan؛ ularmu oxshashla uni atalmish yaman yoldin tosush mezmunida pikir bayan qilghan.

Jewlan shirmemet téléfon qilin'ghan waqit, orun, shundaqla tenqid we tenbihlerning tonigha asasen bu "Söhbetning xitay saqchilirining orunlashturushi we nazariti astida élip bérilghanliqi" ni höküm qilghan.

12 Yil süküt qilip a'ile bixeterliki jehettin qilche payda körmigenliki, eksiche palaketke uchrighanliqini tilgha alghan jewlan shirmemet؛ anisi türmidin qutulmay turup normal hayatini dawamlashturushning mumkin emesliki, shunga hergiz süküt qilalmaydighanliqini tekrarlidi.

Melum bolushiche, qorghas nahiyelik soda-sana'etni memuriy bashqurush idarisining 30 yilliq xizmetchisi süriye tursun idarisi teripidin izchil teqdirlinip kéliwatqan ilghar xizmetchi bolup, u, 2015 ‏-yili bir qétim türkiyege kélip ketken. Xitay konsulxana xadimi ötken aylarda jewlan'gha anisi heqqide uchur yetküzgende, anisining térrorluq bilen eyiblinip késilgenliki we bundaq eyiblinishke jewlan ötküzgen bir "Xataliqning" seweb bolghanliqini ochuq éytqan hem jewlanning "Xataliqi" süpitide, uning misirgha barghanliqini tilgha alghan. Emeliyette özining misirgha bérip baqmighanliqini bildürgen jewlan shirmemet mesile anisi yaki özide emes, belki xitay terepning jinayet uqumi we tebiride ikenliki, Uyghur milliy kimlikini dölet bixeterlikige tehdit dep qarashta ikenlikini axbarattiki bayanatlirida nuqtiliq tekitlep kelgenidi.

Jewlan shirmemetning déyishiche, u 6 aydin buyanqi pa'aliyetliri dawamida köp sanda kishilerning qollishigha érishken, her millet, her dölet kishiliridin uninggha hemkarlashquchilar chiqqan. Xelq'ara jama'etke xitab qilishta belgilik tejribigimu ige bolghanliqini bildürgen jewlan shirmemet emdi anisining délosini xelq'ara qanun organlirigha kötürüp achiqish üchün mexsus bir adwokat tutqanliqi we bu adwokatning pat yéqinda ish bashlaydighanliqini bayan qildi.

Toluq bet