Худсон институтидики сөһбәттә уйғурлар мәсилиси алаһидә тилға елинди

Мухбиримиз әзиз
2020-06-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Худсон институти өткүзгән тор сөһбитидә худсон институтиниң хадими ребекка хейнрич ханим америка авам палатасиниң әзаси майк галлагер әпәндидин соал соримақта. 2020-Йили 8-июн.
Худсон институти өткүзгән тор сөһбитидә худсон институтиниң хадими ребекка хейнрич ханим америка авам палатасиниң әзаси майк галлагер әпәндидин соал соримақта. 2020-Йили 8-июн.
Social Media

2020-Йилиниң башлиридин тартип дуняға тарқилишқа башлиған таҗсиман вируси мислисиз бир вабаға айлинип кәткәндин буян хитай һөкүмити бу вирусни «американиң ғәрәзлик һуҗуми» дегән мәзмунда көплигән сахта учурларни пәйда қилған иди. Шуниңдин бихланған дипломатийә уруши барғансери дуняниң диққитини қозғашқа башлиғандин кейин хитайниң вирус апитидики мәсулийитини сүрүштә қилиш чуқанлири барғансери юқири пәллигә чиқишқа башлиди һәмдә көплигән дөләтләр хитайдин биваситә һалда бу һәқтә чүшәнчә беришни тәләп қилди. Болупму хитайниң «көрүнмәс истеласиға әсир болмақта» дәп тәсвирлиниватқан австралийәниң бу мәсилә һәққидә өз мәйданини ипадилиши билән бу һәқтики муназирә йеңиваштин қизип кәтти.

Вашингтон шәһиридики әң чоң ақиллар мәркизи болған худсон институти мушу мәсилиләрни чөридигән һалда 8-июн сәһәрдә америка авам палатасиниң әзаси майк галлагер билән тор сөһбити өткүзди. Сөһбәттә худсон институтиниң хадими ребекка хейнрич алди билән сөз алди. У палата әзаси галлагерға соал қоюп хитайниң нөвәттә дуня үчүн, болупму американиң бихәтәрлики үчүн қандақ бир тәһдит болуватқанлиқи һәққидә чүшәнчә беришни сориди.

Палата әзаси галлагер бу һәқтә тохтилип, хитай компартийәсини нөвәттә америка үчүн әң зор тәһдит, дәп қараш лазимлиқини алаһидә тәкитлиди. У америка нөвәттә дуч келиватқан сиясий, иқтисад вә һәрбий ишлар җәһәттики әһвалларни өткән әсирдики әһвал билән селиштурғанда нөвәттә хитайдин келиватқан түрлүк тәһдит вә хирисларни тарихтики әң юқири пәллигә йәткән, дәп қарашқа болидиғанлиқини, болупму хитайниң әқлий мүлүк оғрилиқиниң американи еғир зәрбигә учратқанлиқини, бу қетимқи таҗсиман вирусиниң болса американи ғайәт зор дәриҗидә «оңда қойған» бир вәқә болғанлиқини сөзләп келип мушу хил реаллиқниң нөвәттә америка дөләт мәҗлисидики икки партийәни хитай мәсилисидә тезла бир ортақ нуқтиға елип келиватқанлиқини, буниң әң типик ипадилиридин бири қатарида палата әзаси елхан өмәрниң уйғурлар дуч келиватқан бастурушларни тәнқидлиши, хитайниң америка вастекбол бирләшмиси (NBA) ни контрол қилишқа урунушини чөридигән тәнқидләр қатарлиқлар икәнликини сөзләп өтти.

Шуниңдин кейинки муһакимидә хитай һөкүмитиниң әһвалиға қарап чиқиш һәққидә сөз болди. Болупму хитай һөкүмитиниң 1989-йили тйәнәнмен мәйданида он нәччә миң хитай оқуғучини қирғин қилғанлиқидин шунчә йил өткән бүгүнки күндә хитай һөкүмитиниң демократийә вә әркинликкә азрақму силҗимиғанлиқи, әмма америка һөкүмитиниң юқири қатлимида изчил «хитай идеологийә җәһәттә җәзмән демократийигә маңиду,» дәйдиған балиларчә садда қарашниң һөкүм сүрүп кәлгәнликини, әмдиликтә дуняға мәлум болуватқан хоңкоңдики демократийә намайишини бастуруш, уйғур диярида милйонлиған кишиләр қамалған йиғивелиш лагерлириниң көпләп қурулуши дегәнләр бу хил саддилиқни үзел-кесил инкар қилидиғанлиқи тәкитләнди.

Ребекка тәкитлигән йәнә бир нуқта хитай һөкүмитиниң қандақ қилип дуня миқясида американиң сиясий вә иқтисад саһәсидики йетәкчилик орнини елиш урунуши болди. Палата әзаси галлагерниң билдүрүшичә, у оттура шәрқ районида америка һәрбий қисимлириниң паалийитигә даир хизмәтләр билән шуғуллиниватқанда хитай тәсириниң бу районға ичкириләп кириватқанлиқини көргән. Хитай һөкүмитиниң оттура шәрқ районида, болупму ирақ урушидин кейин ислам дунясида американиң сәлбий тәсири кеңийиватқан пурсәттин пайдилинип, өзлирини американиң илгирики нопузи орниға дәсситишкә урунуши бәкла ашкара түс алған. Америка тәрәптә болса хитай иқтисадий васитиләрни ишқа селип, америка базирини хитай әмгәк базириға тайинишқа җәлп қилиш арқилиқ америка иқтисадий саһәсиниң «алтун сүзидиған көлчики» гә айлинивалған. Буниң билән хитайни қоллаш хаһиши америка һөкүмитиниң һәрқайси қатламлириға сиңишкә башлиған. Йәнә бир яқтин хитайниң иқтисадий васитә арқилиқ башқиларға тәсир көрситишиниң әң еғир бәдили бу қетим американи йәнә бир қетим еғир һалсиратқан. У болсиму хитайниң контроллуқиға чүшүп қалған дуня сәһийә тәшкилатиниң вирус мәсилисидә хитайниң депиға уссул ойниши пәйда қилған бихудлуқ американи һәмдә явропани еғир вабаға муптила қилған. Шуниң билән биргә хитай имза қойған һәрқандақ хәлқаралиқ келишимниң ишәнчсиз болидиғанлиқини испатлиған. Буниң билән пүтүн дуня малиманчилиққа гириптар болғанда йәнә бир қетим дуняға өзиниң тәсирини кеңәйтишкә урунған.

Ахирида муһакимә арқилиқ айдиңлашқан бир нуқта шу болдики, бу қетимқи вирус вабаси һәмдә хитайниң явропада 5г техникисини омумлаштуруш арқилиқ явропани контрол қилиш урунуши барғансери көп дөләт вә һөкүмәтләргә хитайниң һәқиқий маһийити вә униң нәқәдәр вәһший бир дуняви тәһдит икәнликини ечип бәргән. Буниң билән нөвәттә хәлқарада хитайға қарши пикир бирликиниң шәкиллинишини бир қисим анализчилар «йеңи соғуқ уруш йетип кәлмәктә,» дәп тәсвирлимәктә икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт