Heptilik xewerler (21-dékabirdin 27- dékabirghiche)

Muxbirimiz eziz
2019-12-27
Élxet
Pikir
Share
Print
Xongkongdiki démokratiye namayishchiliri qollirida "Sherqiy türkistan bayriqi"ni kötürgen halda Uyghurlarni qollaydighanliqini bildürmekte. 2019-Yili 22-dékabir
Xongkongdiki démokratiye namayishchiliri qollirida "Sherqiy türkistan bayriqi"ni kötürgen halda Uyghurlarni qollaydighanliqini bildürmekte. 2019-Yili 22-dékabir
REUTERS/Lucy Nicholson

Dunyaning herqaysi jaylirida Uyghurlarni qollash namayishi köplep ötküzülmekte

Xitay hökümitining türlük wastilardin paydilinip Uyghur diyaridiki basturush herketlirini inkar qilishi ewjige chiqiwatqanda dunyaning herqaysi jayliridiki xelqler xitay hökümitining Uyghurlargha zulum sélishigha naraziliq bildürüsh namayishliri ötküzmekte.

Bolupmu islam dunyasidiki nopusi bir qeder köp bolghan malaysiyadiki musulmanlar ammisi bu namayishlarda  ay-yultuzluq bayraqlarni kötürginiche shu jaylardiki xitay elchixaniliri aldigha toplinip, lagirlarni taqash we lagérlardiki Uyghur tutqunlarni qoyuwétish mezmunida sho'ar towlighan.

Bu xildiki Uyghurlarni qollash namayishi yene hindistan, hindonéziye qatarliq köpligen jaylardimu otturigha chiqiwatqan bolup, Uyghurlar duch kéliwatqan zulumgha qarita dunya xelqining qollishini qolgha keltürüshte zor ehmiyetke ige, dep qaralmaqta iken.

Eli abdullaning muddetsiz késilgenliki delillendi

Uyghur diyaridiki köpke tonulghan qashtéshi sodigiri eli abdullaning muddetsiz qamaqqa höküm qilin'ghanliqi yéqinda resmiy delillendi.

Melum bolushiche, qanunluq halda shirket qurup qashtéshi we öy-mülük sodisi bilen shughullan'ghan eli abdulla 2016-yili qolgha élin'ghan. Shu waqitta uning üch qérindishimu tutqun qilin'ghan bolup, shirkitidiki 48 kishi bilen birlikte éghir qamaq jazasigha höküm qilin'ghan.

Eli abdulla ilgiri köp xil sahe boyiche soda qilghan bolup, ghayet zor meblegh toplighan Uyghur baylirining biri iken. Weziyettin xewerdar kishiler bu heqte toxtilip "Hökümetning qanunsiz soda qilghan, dégini pütünley töhmet. Xitaylarning közini qizartqini uning tapqan pulliri," dédi.

Uyghurlarning basturulushi we xongkong namayishi barghanséri birleshme tüs almaqta

Uyghur diyaridiki zor tutqun xelq'araning küchlük diqqitide boluwatqanda uning xelq'ara axbarat wastiliridiki yene bir muhim weqe boluwatqan xongkong démokratiye namayishi bilen birliship kétiwatqanliqi alqishqa sazawer bolmaqta.

Xongkokdiki aylarche dawam qiliwatqan naraziliq namayishida puqralar ay-yultuzluq bayraqlarni hemde Uyghurlarni qollash mezmunidiki pilakatlarni kötürgen shundaqla "Saxta aptonomiye" ning tekrarlinishi eyiblen'gen.

Xongkongdiki démokratiye namayishigha jör bolghan halda washin'gton shehridiki Uyghur jama'itimu namayish teshkillep, xitay hökümitining Uyghurlarni yoqitish hemde xongkong namayishini basturush herkitini eyiblidi.

Türk xelqining Uyghurlarni qollash chuqanliri yuquri pellige chiqmaqta

Türkiye-xitay munasiwitide bezi özgirishler melum boluwatqanda türkiyening herqaysi jayliridiki xitaygha qarshi naraziliq pa'aliyetliri küchiyishke bashlidi. Bu pa'aliyetlerde türk xelqi xitay hökümitini eyiblep, türkiye hökümitini Uyghurlargha ige chiqishqa chaqirdi.

Türkiyening istanbul, enqere, konya qatarliq chong sheherliride minglighan, onminglighan türk xelqi sep bolup namayish qildi hemde "Yashisun musteqil sherqiy türkistan!", "Sherqiy türkistan yalghuz emes!" dégendek sho'arlarni towlidi.

Türkiyening diniy ishlar sahesi, soda sahesi we medeniy-ma'arip sahesidimu Uyghurlarni qollash sadaliri türlük shekillerde otturigha chiqiwatqan bolup, beziler buni "Türk xelqi bilen Uyghurlar otturisidiki qérindashliq rishtisining yarqin inkasi," dep körsetti.

Yawropa xelqini Uyghurlar üchün qozghashta netijiler qolgha kelmekte

Yawropa parlaméntining Uyghur mesilisi heqqide mexsus qarar élishi, shuningdek putbol cholpini mes'ut özilning Uyghurlar heqqidiki bayanati qatarliq birqatar hadisiler tüpeylidin yawropadiki awam xelqning shuningdek yawropa musulmanlirining Uyghurlarni qollishi éship mangmaqta.

Ötken heptide gérmaniyening hamburg shehridiki türkler özlükidin teshkillinip, xitaygha qarshi namayish ötküzgen bolsa gollandiye, awstriye qatarliq jaylardimu aliy mektep we ottura mektep oqughuchilirining Uyghurlarni qollash namayishliri meydan'gha keldi.

Melum bolushiche, bu xildiki Uyghurlarni qollash namayishliri yéqin arida yawropadiki bashqa chong sheherlerdimu ötküzilidighan bolup, dunya xelqining Uyghurlarni chüshinishi we qollishida zor ehmiyetke ige, dep qaralmaqta.

Istanbulda yüsüp xas hajip tughulghanliqining 1000 yilliqini xatirilesh muhakime yighini ötküzüldi

Uyghurlarning 11-esirdiki ulugh peylasopi yüsüp xas hajip tewellutining 1000 yilliqi 21-dékabir küni istanbul shehiride ötküzüldi. Yighin'gha türkiyening herqaysi jayliridin kelgen bir qisim alimlar we mutexessisler qatnashti.

Yighinda alimlar oxshimighan nuqtilardin pikir bayan qilip, yüsüp xas hajipning hayati, uning shahane esiri bolghan "Qutadghu bilig" ning qimmiti qatarliq mesililerde ortaqlashti.

Melum bolushiche, birleshket döletler teshkilati (b d t) ning ma'arip, ilim-pen we medeniyet teshkilati 2019-yilini "Qutadghu bilig" dunyagha kelgenlikining 950 yilliqini xatirilesh yili, dep élan qilghan bolup, bu heqtiki pa'aliyetler bashqa jaylardimu köplep ötküzülgen.

Toluq bet