Һәптилик хәвәрләр (21-декабирдин 27- декабирғичә)

Мухбиримиз әзиз
2019-12-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хоңкоңдики демократийә намайишчилири қоллирида «шәрқий түркистан байриқи»ни көтүргән һалда уйғурларни қоллайдиғанлиқини билдүрмәктә. 2019-Йили 22-декабир
Хоңкоңдики демократийә намайишчилири қоллирида «шәрқий түркистан байриқи»ни көтүргән һалда уйғурларни қоллайдиғанлиқини билдүрмәктә. 2019-Йили 22-декабир
REUTERS/Lucy Nicholson

Дуняниң һәрқайси җайлирида уйғурларни қоллаш намайиши көпләп өткүзүлмәктә

Хитай һөкүмитиниң түрлүк вастилардин пайдилинип уйғур дияридики бастуруш һәркәтлирини инкар қилиши әвҗигә чиқиватқанда дуняниң һәрқайси җайлиридики хәлқләр хитай һөкүмитиниң уйғурларға зулум селишиға наразилиқ билдүрүш намайишлири өткүзмәктә.

Болупму ислам дунясидики нопуси бир қәдәр көп болған малайсиядики мусулманлар аммиси бу намайишларда  ай-юлтузлуқ байрақларни көтүргиничә шу җайлардики хитай әлчиханилири алдиға топлинип, лагирларни тақаш вә лагерлардики уйғур тутқунларни қоюветиш мәзмунида шоар товлиған.

Бу хилдики уйғурларни қоллаш намайиши йәнә һиндистан, һиндонезийә қатарлиқ көплигән җайлардиму оттуриға чиқиватқан болуп, уйғурлар дуч келиватқан зулумға қарита дуня хәлқиниң қоллишини қолға кәлтүрүштә зор әһмийәткә игә, дәп қаралмақта икән.

Әли абдулланиң муддәтсиз кесилгәнлики дәлилләнди

Уйғур дияридики көпкә тонулған қаштеши содигири әли абдулланиң муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинғанлиқи йеқинда рәсмий дәлилләнди.

Мәлум болушичә, қанунлуқ һалда ширкәт қуруп қаштеши вә өй-мүлүк содиси билән шуғулланған әли абдулла 2016-йили қолға елинған. Шу вақитта униң үч қериндишиму тутқун қилинған болуп, ширкитидики 48 киши билән бирликтә еғир қамақ җазасиға һөкүм қилинған.

Әли абдулла илгири көп хил саһә бойичә сода қилған болуп, ғайәт зор мәбләғ топлиған уйғур байлириниң бири икән. Вәзийәттин хәвәрдар кишиләр бу һәқтә тохтилип «һөкүмәтниң қанунсиз сода қилған, дегини пүтүнләй төһмәт. Хитайларниң көзини қизартқини униң тапқан пуллири,» деди.

Уйғурларниң бастурулуши вә хоңкоң намайиши барғансери бирләшмә түс алмақта

Уйғур дияридики зор тутқун хәлқараниң күчлүк диққитидә болуватқанда униң хәлқара ахбарат вастилиридики йәнә бир муһим вәқә болуватқан хоңкоң демократийә намайиши билән бирлишип кетиватқанлиқи алқишқа сазавәр болмақта.

Хоңкокдики айларчә давам қиливатқан наразилиқ намайишида пуқралар ай-юлтузлуқ байрақларни һәмдә уйғурларни қоллаш мәзмунидики пилакатларни көтүргән шундақла «сахта аптономийә» ниң тәкрарлиниши әйибләнгән.

Хоңкоңдики демократийә намайишиға җөр болған һалда вашингтон шәһридики уйғур җамаитиму намайиш тәшкилләп, хитай һөкүмитиниң уйғурларни йоқитиш һәмдә хоңкоң намайишини бастуруш һәркитини әйиблиди.

Түрк хәлқиниң уйғурларни қоллаш чуқанлири юқури пәллигә чиқмақта

Түркийә-хитай мунасивитидә бәзи өзгиришләр мәлум болуватқанда түркийәниң һәрқайси җайлиридики хитайға қарши наразилиқ паалийәтлири күчийишкә башлиди. Бу паалийәтләрдә түрк хәлқи хитай һөкүмитини әйибләп, түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқишқа чақирди.

Түркийәниң истанбул, әнқәрә, коня қатарлиқ чоң шәһәрлиридә миңлиған, онмиңлиған түрк хәлқи сәп болуп намайиш қилди һәмдә «яшисун мустәқил шәрқий түркистан!», «шәрқий түркистан ялғуз әмәс!» дегәндәк шоарларни товлиди.

Түркийәниң диний ишлар саһәси, сода саһәси вә мәдәний-маарип саһәсидиму уйғурларни қоллаш садалири түрлүк шәкилләрдә оттуриға чиқиватқан болуп, бәзиләр буни «түрк хәлқи билән уйғурлар оттурисидики қериндашлиқ риштисиниң ярқин инкаси,» дәп көрсәтти.

Явропа хәлқини уйғурлар үчүн қозғашта нәтиҗиләр қолға кәлмәктә

Явропа парламентиниң уйғур мәсилиси һәққидә мәхсус қарар елиши, шуниңдәк путбол чолпини мәсут өзилниң уйғурлар һәққидики баянати қатарлиқ бирқатар һадисиләр түпәйлидин явропадики авам хәлқниң шуниңдәк явропа мусулманлириниң уйғурларни қоллиши ешип маңмақта.

Өткән һәптидә германийәниң һамбург шәһридики түркләр өзлүкидин тәшкиллинип, хитайға қарши намайиш өткүзгән болса голландийә, австрийә қатарлиқ җайлардиму алий мәктәп вә оттура мәктәп оқуғучилириниң уйғурларни қоллаш намайишлири мәйданға кәлди.

Мәлум болушичә, бу хилдики уйғурларни қоллаш намайишлири йеқин арида явропадики башқа чоң шәһәрләрдиму өткүзилидиған болуп, дуня хәлқиниң уйғурларни чүшиниши вә қоллишида зор әһмийәткә игә, дәп қаралмақта.

Истанбулда йүсүп хас һаҗип туғулғанлиқиниң 1000 йиллиқини хатириләш муһакимә йиғини өткүзүлди

Уйғурларниң 11-әсирдики улуғ пәйласопи йүсүп хас һаҗип тәвәллутиниң 1000 йиллиқи 21-декабир күни истанбул шәһиридә өткүзүлди. Йиғинға түркийәниң һәрқайси җайлиридин кәлгән бир қисим алимлар вә мутәхәссисләр қатнашти.

Йиғинда алимлар охшимиған нуқтилардин пикир баян қилип, йүсүп хас һаҗипниң һаяти, униң шаһанә әсири болған «қутадғу билиг» ниң қиммити қатарлиқ мәсилиләрдә ортақлашти.

Мәлум болушичә, бирләшкәт дөләтләр тәшкилати (б д т) ниң маарип, илим-пән вә мәдәнийәт тәшкилати 2019-йилини «қутадғу билиг» дуняға кәлгәнликиниң 950 йиллиқини хатириләш йили, дәп елан қилған болуп, бу һәқтики паалийәтләр башқа җайлардиму көпләп өткүзүлгән.

Толуқ бәт