Һәптилик хәвәрләр (27-декабирдин 3-январғичә)

Мухбиримиз әзиз
2020-01-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хенимхан турдиниң хитайниң чәтәлләргә қаратқан тәшвиқат васитиси болған CGTN қанилиниң зияритини қобул қиливатқан көрүнүши.
Хенимхан турдиниң хитайниң чәтәлләргә қаратқан тәшвиқат васитиси болған CGTN қанилиниң зияритини қобул қиливатқан көрүнүши.
Social Media

Хитай һөкүмитиниң «йоқап кәтмигәнләр» һәққидики алдамчилиқи ашкара болди

Хәлқара җамаәтниң уйғур дияри һәққидики чуқанлири һәмдә муһаҗирәттики уйғурларниң гуваһлиқ паалийәтлири күчийиватқанда хитай һөкүмити бир қатар зиярәт филимлирини ишләп тарқатти. Бу филимләрдә чәтәлләрдики уйғурлар «ғайип болди» дәп гуваһлиқ бәргән бир қисим кишиләр көрситилип, «дүшмән күчләрниң ялғанчилиқ» қиливатқанлиқи алға сүрүлди.

Һалбуки, бу филимләр тарқитилғандин кейин муһаҗирәттики уйғурлар хитай һөкүмитиниң йәнә бир қетим алдамчилиқ қиливатқанлиқини, миңлиған ғайипларниң һазирғичә из-дерики болмайватқанлиқини алға сүрди. 

Буниңдин илгири хитай һөкүмити бир қисим чәтәл мухбирлири вә дипломатлирини алдин бекитилгән лагерларға «екискурсийәгә тәшкилләш» арқилиқ өзлирини ақлимақчи болған иди.

Чапчалдики лагерларниң әһвали қисмән айдиңлашти

Чапчал наһийисидики лагерда икки йилға йеқин йетип чиққан қазақ тиҗарәтчи бақитәли нур қазақистанға көчүп чиққандин кейин, өзи ятқан лагердики уйғурларниң қандақ паҗиәләрни баштин кәчүриватқанлиқини аңлатти.

Мәлум болушичә, чапчал наһийисидә өткән икки йил ичидила бәш лагер қурулған болуп, униңға 30 миңчә адәм қамалған икән. У бу лагерда даңлиқ уйғур байлириниң, аялларниң вә яшларниң көпләп қамалғанлиқини, уларниң қандақ хорлуқларға дуч келиватқанлиқини өз көзи билән көргән. 

Нимҗан һаләткә келип қалғанда лагердин чиқириветилгән бақитәли бу һәқтә тохтилип «биз пәқәт қазақ болуп қалғинимиз үчүнла хитайдин қутулуп чиқалидуқ. Уйғурларға бу мумкин әмәс,» деди.

Әрәб дунясида уйғурларни қоллашниң тунҗи долқунлири көрүлмәктә

Уйғур диярида «әсәбийлик вә терорлуқниң алдини елиш» намида барғансери кеңийиватқан сиясий бастуруш мәсилисидә әрәб дуняси изчил сүкүттә туруп кәлгән иди. Нөвәттә буниңда кишини хошал қилидиған қисмән мәнзириләр көрүлүшкә башлиди.

Өткән һәптә маракәш, пәләстин, иорданийә қатарлиқ җайлардики әрәб җамаити чоң кочиларда һәмдә шу җайлардики хитай әлчиханиси алдида намайиш қилип «мусулман мусулманниң қериндишидур. Уйғурларни ярдәмсиз қалдуруш һарам,» дегәндәк шоарларни товлиди.

Йеқинда күвәйт вә мисирдики бир қисим һөкүмәт хадимлири шундақла диний йолбашчилар ойғурлар мәсилисини алаһидә тәкитләп «шәрқий түркистанға ярдәм бериш бизниң бурчимиз,» дегән чақириқни оттуриға қойди. 

Америка уйғур җамаити йеңи йилни күтүвалди

Америка уйғур бирләшмисиниң тәшкиллиши билән америкадики уйғур җамаити 31-декабир күни бир йәргә җәм болуп, 2020-йилни күтүвелиш паалийити өткүзди.

Кечилик үчүн тәйярланған сәнәт номурлири, юмур-чақчақлар шундақла уйғур гөдәклириниң шох уссуллири паалийәткә иштирак қилған уйғур җамаитини толиму хурсән қилди. 

Бу қетимқи паалийәткә уйғурлардин башқа бир қисим чәтәллик меһманлар шундақла узақ йол бесип канада, түркийә қатарлиқ җайлардин кәлгән уйғур муһаҗирлириму қатнашти. 

Дуняниң һәрқайси җайлирида уйғурларға һессидашлиқ давам қилмақта

Уйғур дияридики зулум вә бастурушниң хәлқараға көпләп мәлум болуши билән дуняниң һәрқайси җайлиридики авам хәлқниң уйғурларға болған һессидашлиқи вә қоллиши барғансери юқури пәллигә чиқишқа башлиди. 

Өткән һәптә түркийә вә иранда өткүзүлгән чоң типтики путбол мусабиқисида ғайәт зор «шәрқий түркистан байриқи» җәвлан қилдурулған болса, дағистанлиқ бокисчи артур бетербайеф уйғурлар сәвәблик хитайдики бокис мусабиқисини байқут қилди. 

Мәлум болушичә, америка кеңәш палатаси «уйғур кишилик һоқуқ қанун лайиһәси» ни мақуллиғандин кейин һәрқайси әлләрдики уйғурларни қоллаш һәркитигә ғайәт зор түрткә болуш ролини ойнимақта икән.

Хитай һөкүмитиниң «йиғивелип тәрбийәләшни бикар қилиш қарари» ғулғула қозғиди

Хитай һөкүмити 28-декабир күни хәвәр берип, пүткүл хитай миқясида «йиғивелип тәрбийәләшкә даир қанун-бәлгилимә вә түзүмләрни бикар қилиш тоғрисидики қарар» ниң мәмликәтлик хәлқ қурултийида мақуллуқтин өткәнликини билдүрди.

Бу хәвәр елан қилинғандин кейин бир қисим кишиләр «бу һал лагерларниң тақилишидин дерәк берәмду?» дәп соал қоюшқа башлиди. Әмма аридин узун өтмәй хитай һөкүмитиниң бу қарари паһишивазлиқ қилғандин кейин тәрбийәләшкә йиғивелинғанларға қаритилғанлиқи айдиңлашти.

Уйғур дияридики лагер шаһитлири лагер мәсуллириниң бу хил тәрбийәләш һәққидә сөз қилип, лагердики һәммәйлән «толуқ хитайлишип болғичә узун мәзгил давам қилиду,» дегәнликини алаһидә әскәртиду.

Толуқ бәт