Heptilik xewerler (12-iyuldin 18-iyulghiche)

Muxbirimiz jüme
2014-07-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Photo: RFA

Xelq'ara kechürüm teshkilati Uyghurlarning diniy erkinlikini qollash üchün iptar ziyapiti berdi

Xelq'ara kechürüm teshkilati xitay hökümitining Uyghurlargha qoyghan ramizan cheklimisige naraziliq bildürüsh üchün mexsus iptar ziyapiti berdi. 9 - Iyul küni kechte amérika paytexti washin'gtonda ötküzülgen ziyapetke Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim sherep méhmini süpitide teklip qilindi.

Ziyapet bashlinish aldida ötküzülgen axbarat bérish yighinida Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim söz qilip, xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan bésim siyasiti, bolupmu bu yilliq ramizan mezgilide Uyghurlargha qaritilghan diniy cheklimilerni hessilep kücheytkenlikini eyiblidi.

Xelq'ara kechürüm teshkilati washin'gton ishxanisining mudiri t kumar mundaq dédi: bu ulugh ramizan chekligen birdinbir dölet xitaydur, bu cheklimige uchrawatqan xelq Uyghurlardu. Bizning mundaq bir künde bu iptar pa'aliyitini uyushturushimiz, ene shu Uyghurlargha "Siler yalghuz emes" dégen sadani yetküzüsh.

Pa'aliyetke yene amérika dölet mejlisi, dölet ishlar ministirliqi, kishilik hoquq teshkilatliri wekilliri we washin'gton etrapidiki Uyghurlar bolup 140 qa yéqin adem qatnashti.



Uchturpanning imamlirim yézisida 4 a'ile xitay yer höddigiri öltürülgen

Mushu ayning 9 - küni aqsu uchturpanning imamlirim yézisida 6 neper xitay köchmen boghuzlap öltürülgen, bir nepiri éghir yarilan'ghan. Aqsu j x organliri chiqarghan tutush buyruqidin melum bolushiche, weqege chétishliq 7 neper gumandarning hemmisi Uyghur iken.

Muxbirimizning alaqidar xadimlardin igilishiche, yette neper gumandardin hazirgha qeder 3i tutulghan, biri étiwétilgen, qalghan üchi izdelmekte.

Yene ashkarilinishiche, öltürülgen xitaylar mezkur yézigha 2005 - yildin kéyin orunlashqan we pütün yéza térilghu yer kölimining 50 pirsentke yéqinraq qismini igiligen atalmish xojayinlardin iken.


Yemshidiki mis kan déhqanlarning salametlikige tehdit salmaqta

Turpan'gha qarashliq aydingköl yéza yemshi kentidiki déhqanning inkas qilishiche, mezkur kenttiki mis kandin chiqqan kéreksiz gaz we bashqa dashqallar su we muhitni bulghap, ahalilerning salametlikige tesir körsetken.

Yéqinda yemshi kentidiki bir déhqan ayal inkas bildürüp, bu mis kanning muhit bulghishi qismen tüzitilgen bolsimu, yenila ishtin toxtimighanliqini, yéqinqi yillarda yéza ahaliliride türlük késellikler köpiyishke bashlighanliqini inkas qildi.

Buningdin 10 yil ilgiri yazda bir qanche déhqan radi'omiz bilen alaqiliship, bu kentte échilishqa bashlighan mis kandin chiqqan zeherlik maddilarning muhitni éghir derijide bulghighandin sirt, kentning déhqanchiliq zira'etlirigimu ziyan salghanliqini inkas qilghan idi.


Exmetjan osmanning in'glizche shé'irlar toplimi - "Ey ana weten! yiraq sürgün'gah" neshr qilindi

Uyghur hazirqi zaman gungga shé'iriyitining asaschisi, ataqliq sha'ir exmetjan osmanning "Ey ana weten! yiraq sürgün'gah" namliq in'glizche shé'irlar toplimi yéqinda neshr qilinip, torda tarqitilishqa bashlidi. Amérikidiki "Foném médi'a" neshriyati neshr qilghan mezkur shé'irlar toplimigha aptorning yéqinqi 20 yilliq ijadiyitidiki shé'irlardin tallanmilar kirgüzülgen.

Exmetjan osman we amérikiliq sha'ir jéfriy yang birliship terjime qilghan mezkur shé'irlar toplimi, gherb dunyasida neshr qilin'ghan bir Uyghur sha'irning tunji shé'irlar toplimi bolup qaldi. Toplamgha aptorning Uyghur we ereb tillirida yazghan az dégende 60 parche shé'iri kirgüzülgen.


Amérika - xitay antitérrorluq söhbitide Uyghurlargha chétishliq mesililer otturigha qoyulghan

15 - Iyul küni, amérika paytexti washin'gtonda ötküzülgen "Amérika - xitay térrorluqqa qarshi turush söhbiti" de xitay terep amérikidin özining "Sherqiy türkistan küchliri" ni basturushini qollishi we chüshinishini telep qilghan. Biraq bezi közetküchiler amérika - xitay antitérrorluq hemkarliq sahesining cheklik ikenlikini bildürdi.

Yighinda, her ikki terep özlirining nöwettiki térrorluq weziyitige bolghan tonushi we pozitsiyisini otturigha qoyup, bu sahediki hemkarliqni kücheytish mesiliside pikirdash ikenlikini tekitligen bolsimu, biraq amérikining xitay terep otturigha qoyghan uning "Sherqiy türkistan küchlirige zerbe bérish herikitini chüshinish we qollash" heqqidiki telipige qandaq jawab bergenliki melum emes.

Amérikida turushluq weziyet analizchisi, "Béyjing bahari" zhurnilining bash muherriri xu ping ependining qarishiche, amérika - xitay otturisida térrorluqqa qarshi hemkarliq élip bérishning ortaq asasi yoq. Chünki, xitayning térrorluqqa qarshi qollan'ghan chare - tedbirliri amérikining ölchimi boyiche térrorluqqa qarshi turush emes, belki kishilik hoquqqa tajawuz qilish hésablinidiken.


Grétsiyede ötküzülgen xelq'araliq medeniyet bayrimigha Uyghurlarmu qatnashti

Grétsiyede ötküzülgen xelq'araliq milliy örp - adet, naxsha - usul bayrimigha shwétsiyediki "Muqam guruppisi" ottura asiyadiki milletlerge wakaliten qatnashti we Uyghurlarni tonushturdi.

Bu xelq'araliq medeniyet köriki her yili bir döletning sahibxaniliqida ötküzülidighan bayramdur. Mezkur bayramning 2014 - yilliqi grétsiyening edbisus shehiride 3 - iyuldin 6 - iyulghiche ötküzüldi.

Bu bayramgha qatnashqan sazendiler, bu nöwetlik bayrimida Uyghur milliy muzikilirini orunliyalmighan bolsimu, emma Uyghur medeniyiti we sherqiy türkistanning hazirqi weziyitini anglatqanliqini bildüridu.

Mezkur pa'aliyetke qatnashqan Uyghur yash zahirdin tayirjan mundaq dédi: men bu üch künlük pa'aliyet jeryanida mendin sorighanlargha özümizning bir Uyghur ikenlikimizni, wetinimizning sherqiy türkistan ikenlikini, u yerning 60 nechche yil burun xitaylar teripidin bésiwélin'ghanliqini etrapliq pakitliq misallar bilen chüshendürdüm.

Uyghur we özbék sen'etchilerdin teshkillen'gen "Muqam guruppisi" 2011 - yili shwétsiyede qurulghan idi.

Toluq bet