Парламент әзаси айхан әрәл түркийә ташқи ишлар министиридин долқун әйсани сориди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-06-02
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийәниң «ийи», йәни «яхши» партийәси парламент әзаси айхан әрәл әпәнди йиғинда сөзлимәктә.
Түркийәниң «ийи», йәни «яхши» партийәси парламент әзаси айхан әрәл әпәнди йиғинда сөзлимәктә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийәниң «ийи», йәни «яхши» партийәси парламент әзаси айхан әрәл әпәнди 2-июл күни түркийә парламентиға соал хети сунуп түркийә ташқи ишлар министири мәвлүт чавушоғлудин «дуня уйғур қурултийи рәиси долқун әйсаниң түркийәгә келишигә қачан рухсәт қилисиләр?» дәп сориди. У, соал хетидә уйғурларниң һазирқи еғир вәзийити тоғрисидиму тохталған.

11-Март күни түркийәдә тунҗи корона вируси көрүлүп узун өтмәйла түркийә парламентида тәтил болғаниди. Парламентниң узун тәтилдин кейинки тунҗи күни, йәни 2-июл күни айхан әрәл әпәнди түркийә парламентиға түркийә ташқи ишлар министири мәвлүт чавушоғлуниң җаваб беришини тәләп қилип соал хети тапшурған. Мәзкур хәттә «шәрқий түркистандики зулумни дуняға аңлитиватқан дуня уйғур қурултийи рәиси, бирләшкән дөләтләр тәшкилатидики вакаләтсиз милләтләр тәшкилатиниң башқуруш һәйити әзаси долқун әйса әпәндиниң түркийәгә келишигә қоюлған чәклимини қачан әмәлдин қалдурисиләр? униң түркийәгә келишигә қачан рухсәт қилисиләр?» дәп соралған.

Биз мәзкур соал хетини түркийә парламентиға сунған парламент әзаси айхан әрәл әпәнди билән телефон сөһбити елип бардуқ. У, бүгүнки күндә хитай «шәрқий түркистанлиқларға дуняда аз көрүлидиған бесим сиясити елип бериватқанлиқи» ни әскәртип: «хитай бүгүн шәрқий түркистанлиқларға дуняда аз көрүлидиған әхлақсиз ассимилятсийә сиясити елип бармақта. Биз түрк милләтчилири болуш сүпитимиз билән буниңға қарита сүкүттә туралмаймиз. Биз нурғун қетим түркийә парламентида бу мәсилини күн тәртипкә елип кәлгән болсақму түркийә һөкүмити йәнила сүкүттә турмақта» деди.

Айхан әрәл әпәнди түркийә һөкүмитиниң долқун әсяниң түркийәгә киришини давамлиқ чәкләватқанлиқи, әнә шу сәвәбтин түркийә һөкүмитидин униң түркийәгә кириши мәсилисидә соал сориғанлиқини тәкитләп мундақ деди: «шәрқий түркистанда зулум тартиватқан хәлқниң б д т дики авази болған вакаләтсиз милләтләр тәшкилати рәһбәрлиридин бири болған долқун әйсаниң қериндаш, диндаш түркийә җумһурийитигә келәлмәслики бизни азаблимақта. Бу сәвәбләр түркийә ташқи ишлар министиридин долқун әйсаниң түркийәгә келишигә қачан рухсәт қилисиләр? дәп соридим».

Қиммәтлик радйо аңлиғучилар д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу һәқтики зияритимизни қобул қилип, өзиниң 1994-йилидин 1996-йилиғичә түркийә әнқәрәдики ғази университетида оқуғанлиқини, бу җәрянда бир гуруһ уйғур яш билән шәрқий түркистан оқуғучилар тәшкилатини қуруп, көп паалийәтләр елип барғанлиқини, 1996-йили германийәгә кәлгәндин кейинму түркийә билән болған мунасивитини үзмигәнликини баян қилди.

Долқун әйса әпәнди 2008-йили 9-айдин башлап түркийәгә киришиниң чәкләнгәнликини, өзиниң һәтта анталя айродромидин германийәгә қайтуруветилгәнликини билдүрди.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди 2008-йилидин бүгүнгичә түркийәниң бу чәклимисини әмәлдин қалдуруши үчүн түркийәниң баш министири, министирлири вә германийәдә турушлуқ әлчилири билән көрүшкәнликини, лекин һазирғичә түркийәгә кирәлмәйватқанлиқини илгири сүрди.

Долқун әйса әпәнди 2018-йили интерпол, йәни «хәлқара сақчи оргини» ниң өзини қара тизимликтин чиқиривәткән болсиму, бирақ түркийәниң өзини техичила түркийәгә киргүзмәсликидики сәвәбниң хитай икәнликини оттуриға қойди.

Түркийә һөкүмити немә үчүн долқун әйсаниң түркийәгә келишигә рухсәт қилмайду? дегән соалимизға түркийә парламенти әзаси айхан әрәл әпәнди мундақ җаваб бәрди: «түркийә һөкүмити хитай билән болған тиҗарәт мунасивитини асраш вә йеқиндин буян хитайдин алған 5 милярд долларлиқ қәрз пулни дәп мушундақ қилиду дәп ойлаймән. Мәнчә һәммә нәрсә иқтисад вә пулдин ибарәт болмаслиқи керәк.»

Әнқәрәдики уйғур тәтқиқат институти мудири истиратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди хитай билән болған мунасивитини яхшилаймән дәватқан түркийә һөкүмитиниң хитай назук мәсилә дәп қараватқан ишларға еһтиятчанлиқ билән муамилә қилғачқа бәзи уйғурларниң түркийәгә киришини тосқанлиқини баян қилди.

Түркийәниң сабиқ баш министири һазирқи президенти рәҗәп таййип әрдоған 2009-йили 7-айда мухбирларға бәргән баянатида д у қ ниң сабиқ рәиси рабийә қадир ханим халиған вақтида түркийәгә кәлсә болиду, дегән болсиму әмма һазирғичә униң түркийәгә келишигә рухсәт бәрмиди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт