Enqere we konyada "Ana til küni" xatirilendi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-02-24
Élxet
Pikir
Share
Print
Konyada ötküzülgen "Ana til küni" ni xatirilesh pa'aliyitidin bir körünüsh. 2020-Yili 23-féwral. Konya, türkiye.
Konyada ötküzülgen "Ana til küni" ni xatirilesh pa'aliyitidin bir körünüsh. 2020-Yili 23-féwral. Konya, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

21-Féwral xelq'ara "Ana til küni" ni xatirilesh üchün 23-féwral yekshenbe küni türkiyening enqere we konya sheherliride ötküzülgen pa'aliyetlerde Uyghurlarning öz kimlikini qoghdash üchün, Uyghur tilini öginishning zörürlüki tekitlendi.

Enqerediki pa'aliyetni türkiyening paytexti enqere shehiridiki Uyghur tetqiqat instituti, konya shehiridiki pa'aliyetni merkizi istanbuldiki sultan satuq bughraxan fondining konya shöbisi teshkilligen.

Konya sheherlik hökümetning zali bu alahide kün üchün milliy kiyim-kécheklirini kiyip kelgen Uyghur ata-anilar we yash-ösmürler bilen tolghanidi. 

Pa'aliyetke yene melum sanda Uyghurlarni qollawatqan türk teshkilat mes'ulliri we Uyghurlarning türk dostlirimu ishtirak qildi.

Konya shehiride ötküzülgen pa'aliyette qur'an tilawiti we istiqlal marshidin kéyin sutuq bughraxan fondi konya shöbisining mes'uli abdul'exet udun ependi söz qilip, 2019-yili konya shehiride échilghan ana til sinipi toghrisida melumat berdi.

Abdul'exet udun ependi ana til pa'aliyitige Uyghur we türklerdin bolup 240 etrapida kishining ishtirak qilghanliqini, pa'aliyetning türkiyediki Uyghurlarning öz milliy kimlikini saqlap qélishi üchün nahayiti paydiliq ikenlikini tekitlidi.

Arqidin konya seljuq uniwérsitétida tarix penliri boyiche doktorluq unwani üchün oquwatqan doktorant abduréhim dölet ana til we perzent terbiyelesh toghrisida muhim pikirlerni otturigha qoydi. U, sözide Uyghur tilining Uyghur perzentlirining psixika, eqliy tereqqiyat we milliy roh terbiyeside muhim rol oynaydighanliqini, tili öginishning dinni chüshinish we milliy kimlikni qoghdash jehettin intayin muhim ikenlikini otturigha qoydi. 

Ana til künini xatirilesh munasiwiti bilen 23-féwral küni konyada ötküzülgen "Élipbeni tügettim" mawzuluq mezkur pa'aliyette Uyghur ösmürler özliri teyyarlighan serxil nomurliri qatarida istiqlal marshi orundidi we ana til heqqidiki shé'irini déklamatsiye qildi, sama oynap, Uyghur tilida itot we naxshilarni orundap tamashibinlarning alqishlishigha sazawer boldi. Abdul'exet udun ependi bu heqte balilarning öz ana tilini öginish we nomurlarni orundash maharitige yuqiri baha berdi. U mundaq dédi.

Igilishimizche, türkiyening konya shehiride 250 etrapida Uyghur yashaydighan bolup, bu pa'aliyetke ular asasen dégüdek qatnashqan. Ana til küni munasiwiti bilen ötküzülgen mezkur pa'aliyetning axirida ana til xizmitige töhpe qoshqan jem'iyet we shexslerge mukapat tarqitip bérilgen.

Igilishimizche, burun Uyghurlar asasen istanbul, qeyseri we enqere qatarliq sheherlerge orunlashqan bolup, bashqa sheherlerde anche köp Uyghur yoq idi. 2014-2015-Yilliri türkiyege köplep Uyghurning köchüp kélishi we Uyghur oqughuchilarning köpiyishige egiship konya, bursa, kastamonu we qahramanmarash sheherliride yashaydighan Uyghurlarning sanimu ashqan. 

Konya shehiridiki ana til sinipining oqutquchisi shirinay yasin xanim mezkur ana til sinipining 2019-yili 1-ayda échilghanliqini, qisqighine waqit ichide oqughuchi sanining tézla köpeygenlikini, Uyghur milliy kimlikini qoghdap qélish üchün ana tilni qoghdashning zor ehmiyetke ige ikenlikini tonup yetken ata-anilarning ana til sinipigha ehmiyet bériwatqanliqini otturigha qoydi. 

Türkiye paytexti enqerediki "Ana til sinipi" Uyghur tetqiqat instituti tarmiqida 2 yil burun qurulghan bolup, mezkur sinip ana til bayrimini qutluqlapla qalmastin "Sherqiy türkistan jumhuriyet bayrimi" bilen noruz bayriminimu tebriklep kelmekte. 23-Féwral küni enqerede ötküzülgen ana til bayrimini xatirilesh pa'aliyitige yétekchilik qilghuchilardin biri, enqerediki ana til sinipi mes'uli rena qaraxan xanim öz qarashlirini otturigha qoydi 

Türkiyede Uyghurlar sanining köpiyishige egiship Uyghurlar yashawatqan 10 etrapida sheher we rayonda ana til sinipi échilghan. Istanbul Uyghurlar eng köp sheher bolup, bu sheherdiki Uyghur ana tili sinipliri köp yillardin buyan pa'aliyet élip barmaqta. Nöwette, türkiyediki Uyghur muhajirliri öz perzentlirini Uyghur tili, Uyghur milliy kimliki bilen terbiyeleshke alahide ehmiyet bermekte.

Toluq bet