Абдураһман мәмәт: «мән вәтәнгә қайтмиғанлиқим үчүн хитай һөкүмити ата-анамни җаза лагериға қамиди»

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2020-06-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Абдураһман мәмәтниң лагердики ата-аниси.
Абдураһман мәмәтниң лагердики ата-аниси.
RFA/Azigh

Хитай һөкүмитиниң уйғур районидики бисим вә ирқий қирғинчилиқ түсини алған сиясәтлири хәлқара җәмийәтниң қаттиқ диққитини қозғаватқан бүгүнки күндә хитай һөкүмити уйғур районидики реал вәзийәтни давамлиқ инкар қилип кәлмәктә. Уйғур районидики һөкүмәт хадимлири вә хитай дипломатлири «тәрбийәләш мәркәзлири» ниң тақалғанлиқини, уйғурларни өз ичигә алған йәрлик милләтләргә қаритилған мәдәнийәт қирғинчилиқи һәрикәтлириниң реаллиқни әкс әттүрмәйдиғанлиқини тәкитләп келиватқан болсиму, әмма дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғурлар аилисиниң вә өзиниң бешиға кәлгән күлпәтләр арқилиқ хитайниң уйғур районидики сиясәтлирини хәлқара җәмийәткә ашкарилашни давамлаштурмақта.

Һазир түркийәдә яшаватқан абдураһман мәмәтниң юртидики аилиси хитай һөкүмитиниң биваситә зиянкәшликигә учриған аилиләрниң биридур. Абдураһман мәмәт корла шәһири хеҗиң наһийәси уластай деһқанчилиқ мәйданидин болуп, 2012-йили сәуди әрәбистанға барған, 2015-йили түркийәгә кәлгән, һазир түркийәниң қәһриманмараш университетида оқуйду.

Абдураһман мәмәтниң үч йилдин буян аилиси билән болған алақиси үзүлгән болуп, йеқинда вәтәндин алған хәвиригә қариғанда абдураһман мәмәтниң ата-аниси 2018-йили 12-айда тутуп кетилип лагерға қамалған. Абдураһман мәмәтниң акиси әхәт мәмәт 2017-йили 3-айниң4-күни хитай дөләт хәвпсизлики тармақлири тәрипидин тутуп кетилип, 15 йиллиқ кесилгән, кийин 20 йиллиқ қамақ җазасиға узартилған.

Абдураһман мәмәт зияритимизни қобул қилип, ата-анисиниң вә акисиниң хитай даирилири тәрипидин тутулуп кетиш җәрянини баян қилип өтти.

-2017Йили хитай даирилири түркийәдә яшаватқан абдураһман мәмәтниң йәнә бир акиси әмәт мәмәтни тутқун қилғанда абдураһманниң тиздин йенип келиши керәкликини болмиса ата-анисиға вә юртидики аилисигә яхши болмайдиғанлиқини ейтип тәһдит салған. Абдураһман мәмәт зияритимиз җәрянида өзигә тәһдит салған хитай дөләт хәвпсизлики хадими шаһимәрданниң аваз хатирисини тәминләп бәрди.

Аваз хатирисидә сақчи шаһимәрдан абдураһман мәмәткә тәһдит селип мундақ дәйду: «йенип кәлсәң болатти укам, бу йәрдә сениңму, аялиңниңму нурғун уруқ-туғқанлири бар. Сән у йәрдә турувелип-уғқанлириңға җапа селип қойисән? яхши болмайду. Пат йеқинда келип мән билән вә қанун органлиридики сақчилар билән көрүшүветип кәт. Кәлмисәң өйүңдикиләргә җапа селип қойисән? ата-анаңни, ака-укилирини ойла, бәзи гәпләрни очуқ демисәмму, өзүң билип тез қайтип кәл, болмиса өйүңдикиләргә яхши болмайду. Бәзи ишларни обданрақ ойлап қой укам.»

Абдураһман мәмәтниң ейтишичә, акиси әхәт мәмәт 2005-йили үрүмчидики ислам институтини пүттүрүп, хошут наһийәсиниң ушшақтал базиридики бәйтулла мәсчитигә имам болған.

Абдураһман мәмәт зияритимиз җәрянида ата-анисиниң лагерға солиниши вә акисиниң 20 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинишиниң сәвәби һәққидә тохтилип мундақ дәйду: «дадам, апам пенсийигә чиққан кишиләр, улар һечқандақ кишигә яманлиқ қилмайдиған инсанлар иди, лекин номуссиз, фашист хитай һөкүмити мән түркийәдә оқуғанлиқим, яшиғанлиқим вә хитай һөкүмити аиләмни гөрүгә еливелип қайтип келишимни тәләп қилғанда қайтмиғанлиқим үчүн дадамни, апамни лагерларға қамиди. Акамни 20 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилди. Хитай бизни бир милләт сүпитидә йоқ қиливәтмәкчи.»

Муһаҗирәттики уйғурлар хитай һөкүмитиниң чәтәлдики уйғурларға тәһдит силиши, қайтип келиши үчүн ата-аниси яки аилисини гөрүгә илиш арқилиқ мәҗбурлишидин әндишиләнмәктә. Абдураһман мәмәт аилиси учриған наһәқчилик вә адаләтсизликкә қарши пүтүн дуняға хитаб қилип, мундақ дәйду: «мән пүтүн дунядики виҗдан саһиблиридин, барлиқ кишилик һоқуқ тәшкилатлиридин, бирләшкән дөләтләр тәшкилатидин яшинип қалған гунаһсиз ата-анамниң хитайниң җаза лагеридин қутулуп чиқишиға, акамниң 20 йиллиқ қамалған түрмидин қутулуп чиқишиға ярдәм қилишини үмид қилимән. Мән дуня җамаәтчиликиниң ата-анам вә акам учриған наһәқчиликләргә көңүл бөлүшини үмид қилимән.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт