Хитай оқутқучилар: «уйғур оқуғучилириниң мәдәнийәт әнәниси билән болған алақиси үзүп ташланди»

Мухбиримиз үмидвар
2019-03-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Уйғур районида ишләватқан бәзи хитай оқутқучилар йеқинда «зимистан» ториниң зияритини қобул қилип, хитай даирилириниң уйғур районида йолға қоюватқан маарип сияситиниң уйғур тили вә мәдәнийитини йоқитишқа қаритилғанлиқини билдүргән. Хәвәрдә баян қилинишичә, хитай һөкүмити лагердики тутқунларниң пәрзәнтлирини мәктәпләргә қамап, уларға омумйүзлүк хитай мәдәнийити вә тилини сиңдүрмәктә икән. Қәшқәрдики лю чи исимлик бир хитай оқутқучи «зимистан» ториниң мухбириға хитай һөкүмитиниң сияситигә асасән «пүтүн уйғур балилар хитай мәдәнийитини өгиниши вә хитай ортақ тилида сөзлишиши, бу арқилиқ уйғур мәдәнийити пүтүнләй өчүрүп ташлиниши керәк» ликини билдүргән.

Униң илгири сүрүшичә, хитай һөкүмитиниң бастуруши интайин қаттиқ болуп, уйғурларниң маарипи, өрп-адәтлири, тили вә турмуш усули қаттиқ вәйранчилиққа учриған. Қәшқәрдики йәнә бир хитай оқутқучи аял өзиниң уйғур оқуғучилирини тунҗи қетим көргәндә уларниң әһвалиниң ечинишлиқ икәнликини тәсвирләп: «кейинрәк мутләқ көп қисим уйғур балилириниң ата-анилириниң тутқун қилинғанлиқини байқидим. Уларниң бәзилиригә яшта сәл чоңрақ һәдилири қарайтти. Улар ата-ана меһридин мәһрум қалғанлиқиға қарап йүриким қаттиқ ағриди» дегән. Лю чи исимлик оқутқучиниң билдүрүшичә, даириләр оқуғучиларниң башқа тәрбийә елишини қәтий чәкләйдикән, шуниңдәк уларға һечқандақ дәм елиш йоқ икән. Болупму ата-аниси лагердики балилар мәктәп сиртиға чиқалмайдикән. Лю чи йәнә уйғур оқутқучиларниң еғир кәмситишкә учрайдиғанлиқи, уларниң аммиви сорунда хитайчә сөзлиши тәләп қилинидиғанлиқини билдүргән. Униң агаһландурушичә, бу әһвал уйғур оқуғучилириниң илмий оқуши вә роһий һалитигә қаттиқ тәсир қилған. У: «әгәр бу балилар чоң болса һечнемә қилалмамдикин, дәп әнсирәймән» дегән. Хитай һөкүмитиниң мәзкур сиясий кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң қаттиқ тәнқидигә учрап кәлди. «Зимистан» ториниң хәвиридә қәйт қилинишичә, америка уйғур җәмийитиниң рәиси илшат һәсән, хитай һөкүмитиниң уйғур тилини чәкләп, уйғур тарихи вә мәдәнийитини йоқутушқа урунуши «шәрқий түркистанға һечқандақ тинчлиқ елип кәлмәйду» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт