Türkiyening amérikada turushluq bash elchisi türkiyening Uyghurlarni xitaygha qayturuwatqanliqini ret qilghan

Muxbirimiz erkin
2020-05-25
Élxet
Pikir
Share
Print

Türkiyening amérikada turushluq bash elchisi serdar kilich amérika kéngesh palata ezalirigha mektup yézip, türkiyening Uyghurlarni ötküzüp bérishte xitay bilen hemkarlashqanliqini ret qilghan. Uning tekitlishiche, türkiyening Uyghurlarni xitaygha qayturup bergenlikige da'ir tenqidler pütünley oydurma bolush bilen birge, emeliyetkimu yatmaydiken. Bash elchi serdar kilichning mektupi 2017-yili imzalan'ghan türkiye-xitay jinayetchi almashturush kélishimi endishe peyda qilip, ijtima'iy taratqularda munazire qozghighan mezgilde yézilghan.

Amérika kéngesh palatasi tashqi ishlar komitétining re'isi jim rish tiwéttirda pikir yézip, "Xitayning Uyghur kishilik hoquqini depsende qilishigha yardemlishishi nomussizliq" dep eyibligenidi. Lékin bash elchi serdar kilich mektupida, "Türkiyening bu mesilidiki ötmüshi, uning musapirlar mesilisidiki prinsipal meydanigha delil" ikenlikini bildürüp, "Bu, xitaydiki yurt-makanliridin qéchish mejburiyitide qalghan Uyghur türklirining chégradin qoghlap chiqirilghanliqigha da'ir bayanlarni su kirmeydighan derijide chiritmekte" dégen. Uning tetkilishiche, "Türkiye Uyghur türklirining tüp insan heqlirige kapaletlik qilinishi, bu heqlerge hörmet qilinishi, medeniyet kimliklirining qoghdilishigha qarita üzül-késil bir ümidte ikenlikini ipadilep kelmekte" iken.

Bu mesilidiki talash-tartishni amérikadiki "Oksi'os" torining bu heqtiki bir xewiri qozghighan. "Oksi'os", xitay elchixanisining 2016-yili enwer turdi isimlik bir Uyghurni qayturup bérishni telep qilip, türkiye hökümitige yollighan bir diplomatik höjjitini ashkarilighan. Xewerde enwer turdining türkiyediki bir köchmenlerni qayturush merkizide tutup turuluwatqanliqi tekitlen'gen. Türkiyening yéqinqi yillargha qeder birer Uyghurni xitaygha qayturup baqmighan bolsimu, lékin uning 2019-yili 6-ayda 3 neper Uyghur ayalni xitaygha qayturup bérishi bu jehettiki endishini kücheytkenidi.

Toluq bet