Блумберг, хитайниң уйғур районида тарихий мирасларни йоқ қиливатқанлиқини хәвәр қилди

Мухбиримиз әркин
2019-04-29
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америкадики «блумберг хәвәрлири» агентлиқи хитай һөкүмитиниң уйғур районида тарихий қурулушларни кәң көләмлик чеқип ташлаватқанлиқини хәвәр қилди.

Хәвәрдә, уйғур районидики бир қанчә тарихий мәсчитниң сүний һәмраһтин тартилған бурунқи вә һазирқи һалити селиштурулуп, «бурун вә кейин тартилған бу сүрәтләр хитайниң тарихий қурулушларни вәйран қилип, өзиниң мусулман аз санлиқ милләт хәлқини қандақ назарәт қиливатқанлиқи вә қорқутуватқанлиқини көрситип беридиғанлиқи» тәкитләнгән.

Хәвәрдә, хитайниң йеқинқи 2 йилдин бери мәсчитләрни пүтүнләй чеқишқа, бәзилириниң қуббә яки дәрвазилирини чеқишқа башлиғанлиқи әскәртилип, мәсчит чеқишниң «пүткүл районда елип бериливатқан мусулман мәдәнийитини аҗизлаштуруп, динни хитайлаштуруш һәрикитиниң бир парчиси» икәнлики илгири сүрүлгән. Хәвәрдә, буниң типик мисали сүпитидә қағилиқ мәсчитиниң пүтүнләй чеқиветилгәнлики, франсийәдики бүви мәрйәм черкави билән бир дәврдә селинған керийә һейтгаһ җамәсиниң дәрвазисиниң чеқилғанлиқи көрситилгән. Хәвәрдә қәйт қилинишичә, қағилиқ мәсчити 2019‏-йили 4‏-айда тартилған бир сүрәттә пүтүнләй ғайиб болған. Охшашла керийәдики һейтгаһ җамәсиниң дәрвазисиму 2018‏-йили 5‏-айда тартилған сүрәттә ғайиб болған. Хәвәрдә, даириләрниң немә үчүн бу җамәниң дәрвазисини чеқип ташлап, ибадәт залини сақлап қалғанлиқи мәлум әмәслики билдүрүлгән.

Хәвәрдә, америкадики җорҗитовн университетиниң уйғуршунас профессори җеймис милвардниң сөзи нәқил кәлтүрүлгән болуп, җеймис милвард, дәрвазиниң чеқилиши униң қуббиси билән мунасивәтлик икәнликини илгири сүргән. Униң «блумберг хәвәрлири» гә билдүрүшичә, хитай һөкүмити мәсчит чеқишни пүткүл район миқясида давамлаштуруватқан болуп, бир шәһәрдә бир-икки мәсчитни сақлап қелип қалғанлирини чеқип ташлимақта икән. Хәвәрдә йәнә америкидики җорҗи мәйсон университетиниң профессори, ислами қурулуш мутәхәссиси лавренс бутлерниң сөзи нәқил кәлтүрүлгән. У қәшқәр кона шәһирини уйғур тарихиниң «заман тонили» дәп тәрипләп, «уларниң қәшқәрдә қилғанлириға қарап йүриким ләхтә болди» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт