Rus tilliq metbu'atlarda Uyghurlarning teqibleshke uchrawatqanliqigha a'it yazmilar köpeymekte

Muxbirimiz ümidwar
2017-11-19
Élxet
Pikir
Share
Print

Yéqinqi waqitlardin buyan rus tilliq metbu'atlarda xitayning Uyghur diyarida élip bériwatqan, milliy, dini we ma'arip siyasetliri sahesidiki bésimlargha a'it xewer analizliri we maqaliler köpiyishke bashlighan. Mundaq xildiki maqalilerning asasliq menbeliridin biri erkin asiya radi'osining in'glizche tarqitilghan Uyghurlargha a'it tepsilatliri bolmaqta.

Rus, in'gliz we özbék tillirida tarqitilidighan perghane uchur agéntliqining torida yéqindin buyan Uyghur diyarigha a'it bir qatar rusche xewer analizliri élan qilin'ghan bolup, bularning hemmisi asasen dégüdek radi'oyimizning in'glizche xewirini menbe qilghan. 

Bu xildiki maqalilerning biri؛ "Xitayda islam esebiylikining belgilirining tizimliki tüzüldi" dep atalghan bolup, mezkur maqalide xoten qatarliq jaylardiki yerlik da'iriler pash qilghan esebiylikning belgiliri, yeni salam bérish, kiyim kiyish, chach qoyush, namaz oqush qatarliqlardiki ipade shekilliri we bashqa ilgiri chiqirilghan esebiylikning 75 belgisige a'it uchurlar tonushturulghan.

Bulardin bashqa yene xitay da'irilirining nöwette Uyghur diyarida élip bériwatqan "Ikki yüzlimichilikke zerbe bérish" we "Ikki yüzlimichilerni tépip chiqish" qa a'it bir parche tepsilatmu bérilgen bolup, buningda yéqinda bortala da'iriliri chiqarghan "Ikki yüzlimichilik" ning belgiliri we ularni pash qilishqa a'it élandiki uchurlar asas qilin'ghan.

Rus tilida tarqitilidighan islam dinigha a'it tor betlerdin "Islam-todey" toridimu erkin asiya radi'osi xewerliri menbe qilinip, Uyghur diyarida yerlik musulmanlargha, jümlidin Uyghurlarning dini étiqadigha qarita teqiblesh élip bérilip, ularning qur'an we jeynimazliriningmu yighiwélin'ghanliqi hem bashqa pikirler otturigha qoyulghan. 

Bulardin bashqa yene misirdiki Uyghur oqughuchilar mesilisi, Uyghur diyaridiki "Yépiq terbiyilesh merkezliri" ge yighiwélish mesilisi, mekteplerde Uyghur we qazaq tillirining cheklinishi qatarliqlarmu xewer obyékti bolghan. Hetta 10-ayda "Moskwa sözleydu" dep atalghan pütün rusiye xaraktérlik radi'o istansisi moskwa Uyghur jem'iyiti re'isi refqet sadiqof bilen mexsus Uyghur diyari we Uyghurlar weziyiti heqqide söhbet ötküzüp, ayrim tepsilatlarni élan qildi.

Toluq bet