Azadliq radiyosi: "Ottura asiyadiki döletler duch kelgen 4 chong mesile"

Muxbirimiz erkin
2020-01-03
Élxet
Pikir
Share
Print

Yéqinda "Azadliq" radiyosining obzorchi brus peniyérning "2019‏-Yili ottura asiya duch kelgen 4 chong mesile" namliq maqalisi élan qilin'ghan.

Maqalide tekitlinishiche, ottura asiyadiki 5 dölet xitay bilen bolghan munasiwetlerning özgirishi, afghanistandin kélidighan térorluq tehditi, intérnétni kontrol qilish we yüz tonush téxnikasini kirgüzüsh qatarliq 4 chong mesilige duch kelgen. 

Maqalide yene bu 4 chong mesilining rayondiki döletlerni dawamliq teqib qilidighanliqi ilgiri sürülgen. Maqalide qeyt qilinishiche, 2019‏-yili ottura asiya jumhuriyetlirining xitaygha bolghan qarishida özgirish bolghan bir yil iken. Maqalide xitay bilen bolghan munasiwetlerdiki özgirish heqqide toxtilip, buninggha xitayning rayondiki döletlerni qerzge boghup qoyushi, xitay ishchilirining köplep éqip kirip, yerliklerni endishige sélishi shundaqla uning Uyghur aptonom rayonidiki musulmanlargha tutqan mu'amilisi qatarliq amillarning halqiliq rol oynighanliqi tekitlen'gen. 

Maqalide qeyt qilinishiche, nöwette qirghizistan omumi tashqiy qerzining az kem 50 pirsentini, tajikistan omumi tashqiy qerzining 35 pirsentini xitaydin alghan qerz pul igileydiken. Maqalide bolupmu xitayning Uyghur aptonom rayonidiki musulmanlargha tutqan mu'amilisi ottura asiyada xitaygha qarshi keypiyatni kücheytkenliki, xitayning bir milyondek musulmanni yighiwélish lagérlirigha qamishi qazaq we qirghiz hökümetlirini osal ehwalgha chüshürüp qoyghanliqi ilgiri sürülgen. 

Maqalide qeyt qilinishiche, ottura asiyadiki döletler xitay bilen bolghan munasiwetlirini dawamliq saqlap qélishni xalisimu, lékin lagérdin qoyup bérilgen bir qisim qazaq we qirghizlarning qazaqistan we qirghizistan'gha chiqip, lagérda yüz bergen qorqunchluq xorlashlarni ashkarilishi xitaygha bolghan naraziliqni téximu kücheytmekte iken.

Toluq bet