Tarixtiki moskwa dölitide Uyghur yéziqi ishlitilgen

Muxbirimiz ümidwar
2016-12-18
Élxet
Pikir
Share
Print


Rus tilidiki ijtima'iy taratqularda yéqinqi waqitlardin buyan ruslarning moskwa dölitide taki 15-esirgiche bolghan ariliqta Uyghur yéziqi ishlitilgenlikige a'it tarixi uchur we inkaslar dawamlashmaqta.

Bu uchur rus tilidiki ijtima'iy taratqulardin newscentral.exsees.com We bashqilar shuningdek yene féyisboktimu tarqaldi.

Moskwa dölitining Uyghur yéziqi ishletkenlikige a'it bir qeder tepsiliyrek tarixi uchur ottura asiyadiki Uyghurlarning"Doppalife" dep atalghan torida élan qilin'ghan bolup, bu heqtiki tarixi melumatta ilgiri sürülüshiche, sabiq sowét ittipaqi tarixshunasi we arxipshunasi proféssor s.N. Walk rusiye tarixi arxipliri asasida moskwa dölitide 15-esirgiche bolghan ariliqta Uyghur yéziqi ishlitilkenlikini, peqet 15-esirning ikkinchi yérimidin kéyin kiril yéziqini qollinishqa bashlighanliqini otturigha qoyghan.

Uning qarishiche, moskwa dölitide 14-esir we uningdin ilgiriki waqitlargha tewe bolghan birer yazma perman bolmighan. Peqet 15-esirning axirida bir permanchi emeldar teripidin yézilip, Uyghur yéziqida imza qoyulghan bir parche höjjetning orginali saqlinip qalghan. Moskwa kinezi wasiliy tiyominning 1435-yilidiki guwahnamisining esli nusxisighimu Uyghur yéziqi bilen imza qoyulghan, hökümran wasliy tyominning xanishi sofiyening 1453-yili yazghan dini guwahnamisighimu Uyghur yéziqi bilen imza qoyulghan.

1494-Yili,23-may küni kinez nikita kozlowning iwan pawlowqa ewetken guwahnamisidimu Uyghur yéziqi ishletken tamgha bésilghan iken.

Melumki, Uyghur yéziqi miladi 1206-1210-yilliri arisida chinggizxan teripidin qobul qilinip, mongghullarning yéziqigha aylinishi bilen Uyghur yéziqi chinggizxan we uning ewladliri hökümranliq qilghan keng jaylargha tarqalghan idi.

W.W. Radlow, w. Bartold we bashqa rusiye tarixshunasliri 13-15-esirlergiche hazirqi rusiye we sherqiy yawropaning bir qisimi hem bashqa jaylargha hökümranliq qilghan altun orda xandanliqida shuningdek yene emir témur hökümranliqi dewride Uyghur yéziqi ishlitilgenlikini otturigha qoyghan.

Tarixchilar tarixtiki moskwa döliti we bashqa rus kinezlikliri bir qanche esir altun orda xandanliqigha béqinda hakimiyet süpitide mewjut bolghanliqini yézishidu.

Toluq bet