Xitayning Uyghurlar heqqidiki "Aq tashliq kitabi" xelq'arada ghulghula qozghidi

Muxbirimiz erkin
2019-07-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur yashlirining tinchliq namayishi basturush üchün kirgen xitay qoralliq küchliri. 2009-Yili 5-iyul, ürümchi.
Uyghur yashlirining tinchliq namayishi basturush üchün kirgen xitay qoralliq küchliri. 2009-Yili 5-iyul, ürümchi.
REUTERS

Xitay hökümitining 22‏-iyul küni "Aq tashliq kitab" élan qilip, islam dinining Uyghurlarning birdin-bir yerlik diniy étiqadi emesliki, uning tarixta Uyghurlargha qoral küchi bilen mejburiy téngilghanliqini ilgiri sürüshi xelq'aradiki nopuzluq taratqularda zor ghulghula qozghidi.

Amérikadiki simliq xewerler tori, yeni s n n téléwiziyesi düshenbe küni aq tashliq kitab heqqide xewer bérip, xitayning tarixni kochilap, özining milyonlighan Uyghur we bashqa musulmanlarni tutup turush merkezlirige qamash herikitini aqlashqa urunuwatqanliqini bildürgen. S n n ning xewiride Uyghurlarning xitayning bu basturush herikitini "Medeniyet qirghinchiliqi" dep atawatqanliqi tekitlen'gen. En'gliyede chiqidighan "Muhapizetchi" géziti "Aq tashliq kitab" ta shinjangning xen sulalisidin bashlapla xitayning bir qismi ikenlikini ilgiri sürgenlikini emma xitayning Uyghurlarni jazalash, az dégende bir milyon Uyghurni "Kespiy maharet merkizi" dégen namdiki "Esebiylikni tügitish merkezliri" ge qamash bilen eyibliniwatqanliqini bildürgen.

Awstraliye ABC qanilining xewiride aq tashliq kitabta kompartiyening tarixni bahalighanliqi tekitlinip, aq tashliq kitab "Xitayning az sanliq milletlerni basturushini aqlash urunushi" ikenlikini bildürgen. ABC Ning xewiride yene kishilik hoquqni közitish teshkilati awstraliye shöbisining diréktori él'eyin pérsonning söz neqil keltürülgen bolup, éleyin pérsonning "Shinjangda boluwatqan ishlarni közitip turghan tashqi dunyadiki herqandaq bir kishi aq tashliq kitabqa aldanmaydu" dégen. ABC Ning xewiride awstraliye latrobi uniwérsitétining Uyghurshunas mutexessisi jéymis léyboldni ziyaret qilghan bolup, u "Aq tashliq kitab" tiki "Shinjang tarixtin buyan xitayning bir qismi", bu rayon "Héchqachan sherqiy türkistan dep atilip baqmighan" dégen bayanlargha inkas qayturup, "Bundaq déyish semimiylik bilen éytqanda, toghra emes" dégen.

Xitay hökümiti 22‏-iyul élan qilghan "Aq tashliq kitab" ta "Islam dinining Uyghur xelqining yerlik dini emes" likini, "Islamning shinjanggha ereb impériyesi teripidin qoral küchi bilen tarqitilghanliqi, Uyghurlarning türki xelq emesliki, tarixta türklerning Uyghurlarni qul qilghanliqi" ilgiri sürülgen idi.

Toluq bet