Хитайниң уйғурлар һәққидики «ақ ташлиқ китаби» хәлқарада ғулғула қозғиди

Мухбиримиз әркин
2019-07-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур яшлириниң тинчлиқ намайиши бастуруш үчүн киргән хитай қораллиқ күчлири. 2009-Йили 5-июл, үрүмчи.
Уйғур яшлириниң тинчлиқ намайиши бастуруш үчүн киргән хитай қораллиқ күчлири. 2009-Йили 5-июл, үрүмчи.
REUTERS

Хитай һөкүмитиниң 22‏-июл күни «ақ ташлиқ китаб» елан қилип, ислам дининиң уйғурларниң бирдин-бир йәрлик диний етиқади әмәслики, униң тарихта уйғурларға қорал күчи билән мәҗбурий теңилғанлиқини илгири сүрүши хәлқарадики нопузлуқ таратқуларда зор ғулғула қозғиди.

Америкадики симлиқ хәвәрләр тори, йәни с н н телевизийәси дүшәнбә күни ақ ташлиқ китаб һәққидә хәвәр берип, хитайниң тарихни кочилап, өзиниң милйонлиған уйғур вә башқа мусулманларни тутуп туруш мәркәзлиригә қамаш һәрикитини ақлашқа урунуватқанлиқини билдүргән. С н н ниң хәвиридә уйғурларниң хитайниң бу бастуруш һәрикитини «мәдәнийәт қирғинчилиқи» дәп атаватқанлиқи тәкитләнгән. Әнглийәдә чиқидиған «муһапизәтчи» гезити «ақ ташлиқ китаб» та шинҗаңниң хән сулалисидин башлапла хитайниң бир қисми икәнликини илгири сүргәнликини әмма хитайниң уйғурларни җазалаш, аз дегәндә бир милйон уйғурни «кәспий маһарәт мәркизи» дегән намдики «әсәбийликни түгитиш мәркәзлири» гә қамаш билән әйиблиниватқанлиқини билдүргән.

Австралийә ABC қанилиниң хәвиридә ақ ташлиқ китабта компартийәниң тарихни баһалиғанлиқи тәкитлинип, ақ ташлиқ китаб «хитайниң аз санлиқ милләтләрни бастурушини ақлаш урунуши» икәнликини билдүргән. ABC Ниң хәвиридә йәнә кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати австралийә шөбисиниң директори еләйин персонниң сөз нәқил кәлтүрүлгән болуп, еләйин персонниң «шинҗаңда болуватқан ишларни көзитип турған ташқи дунядики һәрқандақ бир киши ақ ташлиқ китабқа алданмайду» дегән. ABC Ниң хәвиридә австралийә латроби университетиниң уйғуршунас мутәхәссиси җеймис лейболдни зиярәт қилған болуп, у «ақ ташлиқ китаб» тики «шинҗаң тарихтин буян хитайниң бир қисми», бу район «һечқачан шәрқий түркистан дәп атилип бақмиған» дегән баянларға инкас қайтуруп, «бундақ дейиш сәмимийлик билән ейтқанда, тоғра әмәс» дегән.

Хитай һөкүмити 22‏-июл елан қилған «ақ ташлиқ китаб» та «ислам дининиң уйғур хәлқиниң йәрлик дини әмәс» ликини, «исламниң шинҗаңға әрәб империйәси тәрипидин қорал күчи билән тарқитилғанлиқи, уйғурларниң түрки хәлқ әмәслики, тарихта түркләрниң уйғурларни қул қилғанлиқи» илгири сүрүлгән иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт