Америка хитайға қарита «мәдәнийәтләр тоқунуши» ни асас қилған йеңи истратегийәгә һазирланмақтикән

Мухбиримиз ирадә
2019-05-02
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америка ташқи ишлар министирлиқиниң билдүрүшичә, америка хитай билән болған мунасивәттә йеңи бир мәйдан «мәдәнийәтләр тоқунуши» ни асас қилған дипломатийәгә һазирланмақтикән.

Америка ташқи ишлар министирлиқи сиясәт пиланлаш бөлүминиң директори кирон сикиннер дүшәнбә күни вашингтондики бир хәвпсизлик мунбири йиғинида сөз қилғанда, америка ташқи ишлар министирлиқиниң хитайға қарита «пәрқлиқ бир мәдәнийәт билән болған уруш» дәйдиған идийә асасида йеңиваштин истратегийә турғузуп чиқиватқанлиқини, буниң америка тарихида көрүлүп бақмиған бир иш икәнликини баян қилған. 

«Вашингтон обзорчиси» журнилиниң бу һәқтики хәвиридә баян қилинишичә, кирон сикиннер сөзидә «бу биздин пүтүнләй пәрқлиқ болған бир мәдәнийәт билән, техиму ениқрақ қилип ейтқанда бир пәрқлиқ идеологийә билән болған уруш. Америка илгири бундақ бир реаллиқ билән йүзлишип бақмиған иди,» дегән. 

Кирон сикиннирниң көрситишичә, америка ташқи ишлар министирлиқи нөвәттә әйни йилларда америкалиқ сиясәтчиләрниң соғуқ уруш мәзгилидә совет иттипақиға тақабил туруш үчүн қолланған сиясәт көрсәткүчигә охшаш бир системилиқ истратегийә бәлгиләп чиқиш үчүн паал хизмәт қилмақтикән. Сикиннер болса русийә билән хитайни селиштурғанда хитай пәйда қиливатқан риқабәтниң толиму пәрқлиқ икәнликини билдүрүп, «чүнки бейҗиңниң қизил реҗими биз билидиған ғәрбчә пәлсәпә вә тарихниң мәһсулати әмәс, биз тарихимизда тунҗи қетим ақ тәнлик болмиған бир қудрәтлик риқабәтчи билән йүзлишиватимиз,» дегән. 

У йәнә мундақ дегән: «биз хитайни әң асаслиқ вә узун муддәтлик тәһдит, дәп қараймиз. Хитай биз үчүн бир иқтисадий риқабәтчи, идеологийилик риқабәтчи. Хитай бир қанчә он йил алдида һечқайсимиз көрүп йәтмигән, әмма һазир пүтүн дуняға қол созушни көзләватқан бир риқабәтчидур.» 

Сикиннир ханим сөзидә хитай билән болған мунасивәтләрдә тиҗарәтниң әмәлийәттә асаслиқ мәсилә әмәсликини, узун муддәттин алғанда, һәтта униң муһим әмәсликини әскәртип, «биз һазир хитайға техиму кәң вә чоңқур нуқтидин қараватимиз. Мәнчә, америка һөкүмити хитайға кәң көләмдә тақабил турушниң йоллирини издәватиду. . .» Дегән. 

Америка ташқи ишлар министирлиқи вә шундақла америка ташқи ишлар министири майк помпейо өзи биваситә һалда көп қетим хитай һөкүмитиниң уйғур елида йүргүзүватқан лагер түзүмини вә юқири техникилиқ назарәт системисини биваситә тәнқид қилған иди. 

Бирақ кирон сикиннер ханим хитайға тақабил турушта кишилик һоқуқ муназирисиниң ишқа яримайдиғанлиқини билдүргән. У сөзидә «кишилик һоқуқтин ибарәт бу муназирә әйни йилларда сабиқ совет иттипақидәк бир һакиммутләқ һакимийәтни аҗизлаштуруш үчүн йол ачқан. Әмма мән хитайға кәлгәндә бу усулни ишқа ярайду, дәп қаримаймән» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт