Лагерлар һәққидики тунҗи роман «хәйр-хош, қуяш» оқурмәнләр билән йүз көрүшти

Мухбиримиз нуриман
2020-03-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Истанбул сәфакөйдики самавәр чайханисида тизилған «хәйр-хош, қуяш» намлиқ лагерлар һәққидики тунҗи роман. 2020-Йили 29-феврал, түркийә.
Истанбул сәфакөйдики самавәр чайханисида тизилған «хәйр-хош, қуяш» намлиқ лагерлар һәққидики тунҗи роман. 2020-Йили 29-феврал, түркийә.
Photo: RFA

29-Феврал истанбул сәфакөйдики самавәр чайханисида лагер һаяти тәсвирләнгән тунҗи роман «хәйр-хош қуяш» ниң имзалиқ сетиш паалийити вә романда тәсвирләнгән лагер һаяти һәққидә сөһбәт өткүзүлди. Бу романниң аптори яш язғучи муйәссәр абдуләһәд хәндан болуп, у түркийәгә кәлгәндин буян муһаҗирәттики уйғурларниң һаяти тәсвирләнгән шеир вә мақалиләрни йезип кәлгән икән.

Романда арслан вә рәйһандин ибарәт икки нәпәр уйғур яшниң һаят һекайиси асасий линийә қилинип, лагер шаһитлири тәминлигән һәқиқий әһвалларға асасән лагерларниң ичидики һаят, хорлуқ, кәмситилиш җисманий вә роһий қийнақлар, қисқиси лагер тутқунлириниң бешиға кәлгән еғир күлпәтләр тәсвирләнгән.

Бу роман 2018-йилидин бири һәр хил йоллар билән лагердин қутулуп чиққан шаһитлардин меһригүл турсун, гүлбаһар җелилова, сайрагүл савутбай вә өмүрбек алий қатарлиқ кишиләрниң гуваһлиқлирини йип учи қилған болуп, романдики персонажларниң лагерда тартқан күлпәтлири раст һекайиләрни бәдиийләштүрүш асасида йорутулған.

Самавәр чайханисидики сөһбәткә лагер шаһити гүлбаһар җелилова тәклип қилинған болсиму, лекин у саламәтлики яр бәрмигәнлики үчүн келәлмигән. Аптор муйәссәр хәндан романниң қисқичә мәзмуни вә йезиш мәқситини сөһбәткә қатнашқучилар билән ортақлашқан. Сөһбәткә қатнашқучилар бу романниң өзлириниң қәлбиниң чоңқур қатламлириға йошурунған азаблирини ипадилигәнликини ейтип, апторға рәһмәт ейтишқан.

Романниң аптори муйәссәр абдуләһәд хәндан зияритимизни қобул қилип, уйғур хәлқиниң тартиватқан зулумини хатиригә елиш, шуниң билән биргә лагерда үн-тинсиз унтулуп кетиватқан тутқунларни әсләш үчүн мушундақ бир хатирә характерлик әсәрни язғанлиқини билдүрди. У мундақ деди: «оқурмәнлиримниң бири лагер һаятини һес қилиш үчүн балилири билән бир күн лагер тамиқиға охшайдиған қаттиқ мома вә суюқ умач ичкәнликини аңлап, бу романни язғанлиқимдин рази болдум. Чүнки мән мушу романим арқилиқ муһаҗирәттики уйғурларниң вәтәндики ашу лагерда йетиватқанлар үчүн бирәр иш қилишиға түрткә болалисам, хуш болимән!»

Сөһбәткә қатнашқанлар асасән түркийәдә оқуватқан яшлар болуп, асасән дегүдәк һәммисиниң аилисидин бир яки бир қанчә киши ашу романда тәсвирләнгән лагерларниң тутқунлири икән. Улар романни оқуғандин кейин ашу лагерда йетиватқанлар үчүн қолидин келидиған һәр қандақ ишни қилишқа рази икәнликини билдүрүшкән.

Роман һәққидә елип берилған сөһбәтниң ахиридики соал сораш басқучида оқурмәнләр аптордин романда тәсвирләнгән вәқәләрдин униңға әң тәсир қилған бириниң қайсилиқини сориғанда, аптор әсәрдики вәқәләрниң һәммисиниң асасән лагер шаһитлириниң бешидин өткүзгән, өз көзи билән көргән һәқиқий вәқәләр икәнликини, бу вәқәләрни аңлиған һәр қандақ кишиниң тәсирлинидиғанлиқини әскәрткән.

Бу қетимлиқ паалийәт мушу самавәр чайханисида йеқиндин буян өткүзүлгән, қатнашқучилар сани көп болған бир қетимлиқ паалийәт болуп, түркийәдики яшлар арисида қизғин алқишқа еришкән. Бу паалийәтни уюштурған яшлар гурупписидики абдуришит бу қетимлиқ паалийәт һәққидә зияритимизни қобул қилип, түркийәдә оқуватқан вә тиҗарәт қиливатқан илғар пикирлик яшларниң көп икәнликини, уларниң өз-ара пикир алмаштурушиға бир сәһнә лазим икәнликини тәкитләп өтти. У мундақ деди: «тәшкилатлар вә яки шәхсләрниң яшларға йәткүзмәкчи болған учурлири бар болса вә биз уни мувапиқ дәп қарисақ, паалийәтләрни орунлаштуруп беримиз. Бу романни һәр бир шәрқий түркистанлиқниң оқуши зөрүр дәп қариғанлиқимиз, яшларниң китаб оқуш қизғинлиқини юқири көтүрүш вә язғучиларға илһам болуши үчүн биз бу қетимқи сөһбәтни орунлаштурдуқ.»

Сөһбәттә яш язғучи хәндандин «бу романниң ахири барму, кейинки иҗадийитиңиз һәққидә учур бәрсиңиз?» дегәндәк соаллар соралған. Хәндан бу романниң ахирини оқурмәнләргә қоюп қойғанлиқини, кейинки иҗадийитиниң башқа йеңи бир темада болидиғанлиқини ейтқан. У йәнә роман үчүн учур билән тәминлигән лагер шаһитлириға рәһмәт ейтидиғанлиқини билдүргән.

Апторниң ейтишичә, бу романниң сетилиши наһайити тиз болуп, нәшрдин чиқишиғила дуняниң һәр қайси җайлирида яшаватқан уйғурлар заказни башливәткән. Лагер һәққидики бу тунҗи роман һазир түркчигә вә инглиз тиллириға тәрҗимә қилиниветипту.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт