Қирғизистан яшлири ана тилни сақлаш үчүн тиришчанлиқ көрсәтмәктә

Ихтиярий мухбиримиз ферузә
2019-04-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Фиксики» намлиқ көп қисимлиқ картон филимидин кәсип елинған сүрәт.
«Фиксики» намлиқ көп қисимлиқ картон филимидин кәсип елинған сүрәт.
RFA/Feruze

Бүгүнки күнләрдә қирғизистанда уйғур тил мәсилиси чоң бир мәсилигә айланди. Бу мәсилини һәл қилиш үчүн қирғизистан уйғурлири «иттипақ» җәмийити бир нәччә қетим паалийәтләр елип барди. Уларниң ичидә: җәнубий вилайәтләрдики ана тил курслири, «әдәбий кечиләр», «ана тил байрими» вә башқилар муһимдур. «Иттипақ» гезитиниң сәһипилиридиму уйғур елипбәси тонуштурулған болсиму, лекин бу мәсилиләр һәл болмиди. Болупму яш балилар арисида уйғур тилида сөзлийәлмәйдиғанлар һәтта чүшәнмәйдиғанларму көп. Бу мунасивәт билән «яшлиқ авази» намлиқ қирғизистан уйғур яшлири уюшмисиниң тәшәббуси билән «фиксики» намлиқ көп қисимлиқ картон филими уйғур тилиға тәрҗимә қилинип тор вә иҗтимаий таратқулар арқилиқ бикарға тарқитилди.

Радийомиз зияритини қобул қилған «яшлиқ авази» топиниң әзаси илзат әбитоф әпәнди немә сәвәбтин бу картонни таллиғанлиқи вә бу лайиһәниң асасий мәқсити тоғрисида тохтилип мундақ деди:

«Немә сәвәбтин' фиксики‹намлиқ картонни таллидиңиз десиңиз, бу һәм балилар бәк яқтуридиған картон, һәм буниң арқилиқ балиларға йол-қаидиләрни, тәртип өгитишкә болиду. Йәнә бир сәвәби-әгәрдә ата-анилар өзлири уйғур тилини билмисә, бу картонниң русчисини көрүп пәрзәнтигә чүшәндүрүп берәләйду. Әлвәттә бу лайиһәниң асасий мәқсити ана тилимизни сақлап қелиш. Биз яш балилар уйғур тилида картонларни көрсун һәм ана тил қулақлириға қуюлсун дегән идуқ. Һазирқи пәйттә уйғур тил мәктәплириниң тақалиши мунасивити билән, ата-аниларму пәрзәнтлиригә уйғур тилида гәп қилмайду, тинҗисун дәп қоллириға телефонларни берип қойиду. Шуниң үчүн биз ‹яшлиқ авази' әзалири мәслиһәтлишип, балилиримиз үчүн картонларни уйғур тилиға терҗимә қилайли дәп келишкән идуқ. Бу картон көпинчә қирғизистан вә қазақистан балилири үчүн тәйярланған.»

Илзат әпәнди картон филимниң тәрҗимисиниң сүпәтлик болуп чиқиши үчүн һәмкарлашқан зумрәт розийева, зумрәт вә нуртай абдурейимовларға өз рәһмитини билдүрди.

Уйғурлар зич олтур ашқан новопокровка йезисидики мәктәпниң мудири пәридә низамутдинова ханим, уйғур балилириниң ана тилни билмигәнликигә қайғуруп, һәр бир милләтниң милләт сүпитидә сақлинип қелишида ана тил алаһидә юқирини рол ойнайду дәп, төвәндикиләрни көрсәтти.

Лондондики уйғур зиялийси әзиз әйса әпәнди һазирқи шараитта орта асия дөләтлиридә һәм ғәрб әллиридә яшаватқан уйғурларниң, пәрзәнтлирини уйғур тилида тәрбийәләп чиқиши чоң бир мәсилигә айланғанлиқини, қирғизистан вә қазақистан уйғур яшлириниң ойғинишиға нисбәтән өзиниң хурсән болғанлиқини ейтти.

Әзиз әпәнди йәнә уйғур тилидики лексикилиқ мәсилиләргә аит бир нәччә тәклип-пикирләрни оттуриға қойди.

Иҗтимаий таратқуларда тарқалған бу картон филми көплигән иҗабий инкасларға еришти. Қазақистан уйғур яшлири бирликиниң әзаси адилә мәсимҗан ханим уйғур балилар үчүн қилиниватқан бу хизмәтләрни юқири баһалап, «яшлиқ авази» топиға утуқларни тиләп төвәндикиләрни ейтти.

Адилә ханим йәнә картон филимниң авазлири вә сүпити бәк яхши чиққанлиқини ейтип, пүтүн қазақистандики уйғур ата-аниларниң рәһмитини билдүрди. . . . . . .

Мәзкур картон филимниң авазлирини бериштә һәмкарлашқан зумрәт абдурейим ханим, радио зияритимизни қобул қилип, болған қийинчилиқлар һәққидә тохтилип, өзлириниң һес-туйғулирини изһар қилди. . . .

Мәзкур картон филимни қанчә бала көрүп яқтурғанлиқини вә бу картондин немиләрни өгәнгәнликлирини игиләш үчүн, биз тоқмақ шәһиридики бир йәслигә кирип балилардин сорап чиқтуқ, улар соаллиримизға җаваб берип, «фиксики» филиминиң нахшисини уйғур тилида орундап бәрди.

Толуқ бәт